Հայաստանում առավել տարածված խոտաբույսերն ու պտուղները և նրանց օգտակար հատկությունները

20:04 • 16.06.17



Դեղաբույսերը մարդկանց և կենդանիների տարբեր հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման համար օգտագործվող բույսերի խումբ են: Համաշխարհային բուսական աշխարհի մոտ 21000 տեսակ օգտագործվում է բուժիչ նպատակներով: ՀՀ-ում բուժիչ հատկություններով օժտված է մոտ 1500 բուսատեսակ (օգտագործվող դեղապատրաստուկների մոտ 40%-ն ունի բուսական ծագում): Դեղաբույսերի բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են դրանցում պարունակվող քիմիական տարբեր բաղադրության նյութերով՝ ալկալոիդներով, գլիկոզիդներով, սապոնիններով, եթերայուղերով, ֆլավոնիդներով, աղաղանյութերով, վիտամիններով, որոնք ֆիզիոլոգիական ներգործություն են ունենում մարդկանց կամ կենդանիների օրգանիզմների վրա: 

Հավաքած դեղաբույսերը սովորաբար չորացնում են հատուկ չորանոցներում կամ ստվերում՝ բացառությամբ մի քանիսի, որոնց թարմ հումքից ստանում են եթերայուղեր և հյութեր: Չորացրած դեղաբույսերն օգտագործում են թուրմեր, եփուկներ պատրաստելու համար, քիմիադեղագործական արդյունաբերության մեջ՝ հիմնականում մաքուր ներգործող նյութեր ստանալու համար:

Դեղաբույսերից ստացված և քիմիաբուժական պատրաստուկներին ներկայացվող պահանջները՝ արդյունավետությունն ու անվտանգությունը, նույնն են: Չի կարելի միմյանց հակադրել դեղաբույսերը և սինթետիկ դեղամիջոցները կամ բնական հումքից ստացված միացությունները: Հմուտ օգտագործման դեպքում բոլոր դեղամիջոցները լրացնում են միմյանց:

ՀՀ-ում առավել տարածված դեղաբույսերից են.

Ազնվամորի (անտառամորի, մոռենի)
. վայրի կիսաթուփ է, աճում է  անտառների բացատներում, ձորեզրերին: Մշակվում է պարտեզներում, պուրակներում: Բուժիչ նպատակով օգտագործում են պտուղները, մասամբ՝ տերևներն ու ծաղիկները: Ունի քրտնաբեր, ջերմիջեցնող, կենտրոնական նյարդային համակարգը դրդող հատկություններ:

 

Անանուխ (դաղձ). բազմամյա, կոճղարմատավոր վայրի կամ մշակովի խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք: Տերևները և ծաղիկները պարունակում են եթերայուղ, կարոտին, մենթոլ և այլն: Մենթոլն ունի անոթալայնիչ, հանգստացնող և տեղային ցավամոքիչ ներգործություն: Մտնում է վալիդոլի, Զելենինի կաթիլների և այլ պատրաստուկների բաղադրության մեջ: Տերևների թուրմն օգտագործվում է մարսողության կանոնավորման, լնդերի բորբոքման, սրտխառնոցի և այլ դեպքերում:

 

Անթառամ. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է տափաստանային գոտիներում, ավազային հողերում, սարալանջերում: Թուրմը և եփուկն ունեն լեղամուղ, հակամանրէային հատկություններ:

 

Առյուծագի. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք, նաև մշակվում է: Բուժման նպատակով օգտագործում են տերևները և ընձյուղների գագաթները: Պատրաստուկներն ունեն կենտրոնական նյարդային համակարգը հանգստացնող, սրտի աշխատանքը կարգավորող, զարկերակային ճնշումն իջեցնող և քնաբեր հատկություններ:

 

Արյունխմիկ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է խոնավ մարգագետիններում, գետափերին, անտառների բացատներում: Բուժիչ նշանակություն ունեն արմատներն ու կոճղարմատները, որոնցից ստացվող պատրաստուկները տտիպ են և օժտված են հակաբորբոքային և արյունահոսությունը դադարեցնող հատկություններով:

 

Բռնչի սովորական. վայրի թուփ է, աճում է ջրամբարների ափերին, թփերի մացառուտներում, անտառներում: Բուժիչ հատկություն ունեն կեղևը և պտուղները: Կեղևից ստացվող պատրաստուկներն ունեն արյունահոսությունը դադարեցնող ազդեցություն: Պտուղները պարունակում են  C վիտամին ու կիրառվում են ստամոքսի խոցի դեպքում և որպես միզամուղ միջոց:

 

Դժնիկ լուծողական (բեկտենի). թուփ է կամ փոքր ծառ, աճում է բաց տարածություններում, լեռնային կիրճերում: Պտուղների թուրմն ու եփուկն օգտագործվում են քրոնիկական փորկապությունների ժամանակ:

 

Եզան լեզու մեծ. բազմամյա խոտաբույս է, տարածված մոլախոտ է: Աճում է ամենուրեք: Թարմ տերևների հյութն ունի մանրէասպան, արյունահոսությունը դադարեցնող և խորխաբեր հատկություններ, օգտագործվում է հաստ աղիքի քրոնիկական բորբոքումների, խոցային հիվանդության, ստամոքսաբորբերի ժամանակ: Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ թարմ տերևները եռացող ջրում լվանալուց հետո կապում են վերքերին, և այն մաքրում է թարախը:

 

Եղեսպակ դեղատու. մշակովի բույս է: Տերևները հավաքում են ծաղկումից անմիջապես հետո, որոնցից ստացված պատրաստուկներն օգտագործվում են որպես հակաբորբոքային, ախտահանող միջոց բերանի խոռոչի և վերին շնչուղիների լորձաթաղանթի հիվանդությունների ժամանակ: Թարմ տերևներն ունեն մանրէասպան հատկություն:

 

Եղերդակ (ճարճատուկ). երկամյա կամ միամյա խոտաբույս է: Բոլոր օրգանները պարունակում են կաթնահյութ: Անջրդի հովիտներում, անտառեզրերին, ճամփեզրերին և առուների եզրերին աճում է եղերդակի 2 տեսակ: Արմատների թուրմն ունի ախորժաբեր և մարսողությունը կարգավորող, իսկ տերևների թուրմը՝ հակամանրէային ազդեցություն:

 

Եղինջ երկտուն. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիներում, առավելապես ստվերոտ և խոնավ անտառներում, թփուտներում: Տերևներից ստացվող պատրաստուկներն ունեն արյունահոսությունը դադարեցնող, արյան մակարդելիությունը խթանող, հարթ մկանների տոնուսը բարձրացնող, նյութափոխանակությունը կարգավորող հատկություններ:

 

Երիցուկ դեղատնային. միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է դաշտերում, մարգագետիններում, նաև մշակվում է: Ծաղկազամբյուղների թուրմն ու եփուկը, որպես հակաբորբոքային, քրտնաբեր, վարակազերծող միջոց, օգտագործվում են լուծի դեպքում, կոկորդի և լնդերի բորբոքումների, բերանաբորբի ժամանակ:

 

Լոշտակ սպիտակ (մարդախոտ). բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիների գետահովիտներում, անտառի բացատներում, աղբուտներում: Բուժիչ նպատակով հիմնականում օգտագործվում են արմատները, որոնց եփուկն ունի ցավամոքիչ, արյունահոսությունը դադարեցնող, միզամուղ, լուծողական հատկություններ:

 

Լորենի սրտաձև կամ մանրատերեվ. տերևաթափ ծառ է: Աճում է սաղարթավոր անտառներում՝ բոխու, կաղնու, հաճարի ծառերի հետ: Օգտագործում են ամբողջական ծաղկաբույլերը, որոնց տաք թուրմը կիրառվում է որպես քրտնաբեր միջոց մրսածության ժամանակ, իսկ եփուկը՝ մանրէասպան հատկության շնորհիվ՝ բերանի և կոկորդի ողողումների համար:

 

Խավրծիլ. մշակովի բույս է: Արմատներից ստացվող պատրաստուկների մեծ չափաքանակներն ունեն լուծողական, փոքրը՝ ախորժակը գրգռող հատկություն:

 

Խատուտիկ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիների այգիներում, դաշտերում, մարգագետիններում, ցանքերում: Եփուկը և ջրաթուրմն օգտագործում են որպես ախորժաբեր, լեղամուղ, մարսողությունը կարգավորող միջոց:

 

Կատվախոտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Իջևանի, Սևանի, Վայքի, Մեղրու, Վանաձորի անտառային բացատներում, ալպյան մարգագետիններում: Արմատի թուրմն ու մզվածքն ունեն սիրտանոթային համակարգի աշխատանքը կարգավորող, նյարդերը հանգստացնող, մարսողությունը լավացնող ներգործություն:

 

Կյանքի արմատ (ժենշեն). վայրի և մշակովի բույս է: Արմատներից ստացվող փոշին, թուրմը և պատրաստուկները կիրառվում են արյան թերճնշման, որոշ նյարդային հիվանդությունների, գերհոգնածության ժամանակ՝ որպես օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող միջոց:

 

Հազարատերեվուկ սովորական. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Գեղարքունիքի, Տավուշի, Կոտայքի մարզերի մարգագետիններում ու թփուտներում: Պատրաստուկները բարձրացնում են արյան մակարդելիությունը, լավացնում ախորժակը, կարգավորում մարսողությունը, ունեն հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկություններ:

 

Հալվե ծառանման. վայրի և մշակովի բույս է: Աճեցվում է սենյակային պայմաններում: Տերևների հյութը պարունակում է բազմաթիվ ֆերմենտներ, վիտամիններ և կիրառվում է թարախային վերքերի, այրվածքների, մաշկի որոշ բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ: Հյութն օգտագործվում է նաև քրոնիկական փորկապության, իսկ տերևների մզվածքը՝ խոցային հիվանդության և աչքի հիվանդությունների ժամանակ:

 

Մանանեխ. վայրի խոտաբույս է:  Աճում է դաշտերում, մարգերում, ճանապարհների մոտ: Սերմերը պարունակում են գլիկոզիդներ և օգտագործվում են մանանեխի փոշի ու եթերայուղ ստանալու համար:

Մանանեխի ծեփուկները և լոգանքները խորհուրդ են տրվում վերին շնչուղիների հիվանդությունների ու մրսածության ժամանակ:

 

Մասրենի. վայրի և մշակովի բույս է: Աճում է ամենուրեք՝ անտառների բացատներում, գետահովիտներում, լեռնալանջերին: Պտուղները հարուստ են վիտամիններով: Պտուղների եփուկն օգտագործվում է որպես վիտամինային և մարսողությունը լավացնող, իսկ պատրաստուկները՝ լյարդի, լեղապարկի և միզաքարային հիվանդությունների ժամանակ՝ որպես հակաբորբոքային, ինչպես նաև արյունաստեղծ համակարգը խթանող միջոց:

 

Սրոհունդ սովորական (արևքուրիկ). բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք՝ մարգագետիններում, գետահովիտներում, անտառային բացատներում: Եփուկը և սպիրտային թուրմն ունեն կապող, հակամանրէային, հակաբորբոքային, հակաճիճվային, ինչպես նաև հյուսվածքների վերականգնումը խթանող հատկություններ: Տերևներից և ցողունից ստանում են իմանին և նովոիմանին պատրաստուկները, որոնք կիրառվում են վերքերի, այրվածքների, կրծքագեղձի բորբոքումների բուժման համար:

 

Տատրակ սովորական. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Սևանի ավազանի,

Տավուշի, Վայքի, Արագածոտնի, Կոտայքի մարզերում՝ գետափերին, խոնավ ձորերում, կավահողերում: Տերևների և ծաղիկների թուրմն ունի խորխաբեր ու քրտնաբեր հատկություններ և օգտագործվում է հազի, բրոնխային հեղձուկի, թոքաբորբի և այլ հիվանդությունների ժամանակ:

 

Տերեփուկ կապույտ. միամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք՝ անմշակ հողերում, թփուտներում: Բուժիչ նշանակություն ունեն ծաղիկները, որոնց թուրմն օգտագործվում է որպես միզամուղ, լեղամուղ, քրտնամուղ, հակաբորբոքային միջոց, ինչպես նաև թրջոցների ձևով՝ աչքի լորձաթաղանթի բորբոքման, արցունքահոսության ժամանակ:

 

Տուղտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է գետափերին, ձորեզրերին, այգիներում, խոնավ մարգագետիններում: Տարածված է նաև հայկական տուղտը, որը հանդիպում է Արմավիրի, Տավուշի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում: Չորացրած արմատներից ստացվող փոշին և թուրմն ունեն խորխաբեր ու հակաբորբոքային հատկություններ, օգտագործվում են շնչուղիների, միզուղիների, ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդությունների ժամանակ:

 

Օճառախոտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Արարատի, Տավուշի, Գուգարքի, Սյունիքի մարզերի ցանքերում, խոտհարքներում, անտառի բացատներում, ճամփեզրերին: Բուժիչ հատկություն ունեն արմատները, որոնք օժտված են լեղամուղ, ջերմիջեցնող, ցավերը հանգստացնող ազդեցությամբ և օգտագործվում են լյարդի ու երիկամների հիվանդությունների, պոդագրայի, հազի, քթի և ըմպանի ախտահարումների ժամանակ:

 

Օշինդր դառը. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ՀՀ բոլոր գոտիների ցանքերում, այգիներում, ճամփեզրերին. հիմնականում մոլախոտ է: Վերգետնյա մասերը պարունակում են եթերայուղ, գլիկոզիդներ, աղաղանյութեր, օրգանական թթուներ: Բուժիչ նշանակություն ունեն տերևները և ծաղկազամբյուղները, որոնցից ստացվող թուրմը, մզվածքը և պատրաստուկները կարգավորում են մարսողությունը, լավացնում ախորժակը: Օգտագործվում են լյարդի և լեղապարկի հիվանդությունների ժամանակ: 


Ուրց. ուրցը շրթնածաղկավորների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույս կամ կիսաթուփ է: Հայտնի է ուրցի մոտ 150 տեսակ՝ տարածված Եվրասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի բարեխառն գոտիներում, իսկ ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ՝ նոսրածաղիկ, անդրկովկասյան, բլրակային, Կոչիի, Ֆեդչենկոյի: Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում՝ չոր, քարքարոտ լանջերին, անմշակ վայրերում, ենթալպյան մարգագետիններում և այլուր:
Ցողունը գետնամերձ է, խիստ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 10–30 սմ, հիմքում՝ փայտացած: Տերևները հակադիր են, ամբողջական, կոթունավոր կամ նստադիր, ձվաձև կամ նշտարաձև: Ծաղկաբույլը գլխիկանման է կամ ընդհատվող հասկանման, ծաղիկները՝ մանր, վարդագույն, մանուշակագույն կամ սպիտակ: Պտուղը կազմված է 4 ընկուզանման մասերից (էրեմներ): Դեղաբույս է. տերևները պարունակում են եթերայուղեր, հիմնականում՝ թիմոլ. օգտագործում են որպես հակաճիճվային, ցավազրկող, ախտահանող միջոց: Մզվածքն ու եփուկը խորխաբեր են: Տերևներն օգտագործում են նաև որպես համեմունք՝ պահածոների, լիկյորի, օղու արտադրության մեջ, ինչպես նաև՝ որպես թեյ:

 

Ալոճենի. շատ փոքրիկ թռչունները հաճախ իրենց բույնը հյուսում են ալոճենու ճյուղերին, քանի որ ալոճենին փշերով պաշտպանում և պատսպարում է իր ճյուղերի մեջ թշնամիներից թաքնըվողներին. փոքրիկ թռչնակը կարող է ազատ թռչել փշոտ ճյուղերի միջով, և եթե ավելի խոշորամարմին կամ դանդաղաշարժ մեկը (կատու, ագռավ կամ բու) ցանկանա ավերել բները, փշերը կպատժեն նրան:

Ալոճենին (սզնի) վարդազգիների ընտանիքի փշոտ թուփ կամ ծառ է: Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում և Եվրասիայում: ՀՀ-ում աճում է ալոճենու 10 տեսակ. առավել հաճախ հանդիպում է Զանգեզուրի, Վայքի, Մեղրու տարածաշրջաններում: 

Ալոճենին ունի մանր, հյութալի, կարմիր կամ սև պտուղներ, որոնք սննդի մեջ օգտագործվում են թարմ և չորացրած: Ծաղիկներն ունեն տհաճ հոտ: Որոշ տեսակների պտուղների և ծաղիկների թուրմից պատրաստում են սրտամկանը տոնուսավորող, արյան ճնշումն իջեցնող և նյարդային համակարգը հանգստացնող պատրաստուկներ, իսկ կեղևից ստացվում են աղաղանյութեր և կարմրադարչնագույն ներկ: Որոշ տեսակներ գեղազարդիչ են. օգտագործվում են կանաչ ցանկապատերի համար:

Բնափայտն ամուր է, օգտագործվում է զանազան առարկաներ պատրաստելու համար:

Ալոճենին նաև մեղրատու բույս է:

Պոնտական ալոճենին հազվագյուտ տեսակ է, հանդիպում է Խոսրովի անտառ արգելոցում, Ուրցաձորում՝ կաղնու և գիհու նոսրանտառներում: 

Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում:

 

Չիչխան. չիչխանը (ձիափշատ, փշարմավ) փշատազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառ կամ թուփ է: Հայտնի է 3 տեսակ՝ տարածված գլխավորապես Եվրասիայի բարեխառն գոտում: ՀՀ-ում հանդիպում է 1 տեսակ՝ դժնիկանման չիչխանը: Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, Սևանի ավազանում և այլուր: Աճում է գետերի և առուների հովիտներում, ճահճուտներում, գետափերին և այլ խոնավ վայրերում՝ (մինչև 2100 մ բարձրություններում):
Ցողունի բարձրությունը մինչև 10 մ է: Ճյուղերը փշոտ են, մատղաշ ընձյուղները՝ արծաթագույն: Տերևներրը մանր են, պարզ, գծանշտարաձև, վերևից՝ կանաչ, ներքևից՝ սպիտակ, արծաթավուն: Երկտուն է. արական ծաղիկները խմբված են կարճ հասկերում, իգականները՝ տերևանութներում: Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին: Պտուղը հյութալի, նարնջագույն, կարմրավուն, գնդաձև կամ էլիպսաձև, ճյուղերին կպած կորիզապտուղ է: Պտուղները պարունակում են C, E, P, K, B1, B2, B6 վիտամիններ, կարոտին (A-նախավիտամին), թթուներ (խնձորաթթու, գինեթթու, ֆոլաթթու), շաքար, սերմերը՝ յուղ, տոկոֆերոլ և այլն, տերևները՝ աղաղանյութեր, ֆիտոնցիդներ, ֆլավոնիդներ և այլն:
Պտուղներից ստացվում է չափազանց արժեքավոր յուղ, որն օգտագործվում է վերքերի, աչքի եղջերաթաղանթի վնասվածքների, այրվածքների, էկզեմայի, ստամոքսի խոցի և այլ հիվանդությունների բուժման համար: Տերևներից պատրաստված թուրմը նույնպես օժտված է բուժիչ հատկություններով: Երիտասարդ ճյուղերից ու տերևներից ստացվում է սև, պտուղներից՝ դեղին ներկ:
Պտուղներն օգտագործում են թարմ և վերամշակված:
Չիչխանն անտառահողաբարելավող բարձրարժեք բույս է: Աճեցվում է ավազուտների ամրապնդման, էրոզացված հողերի յուրացման, կանաչ ցանկապատների համար: Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ցրտաչորադիմացկուն է: Արմատները պարունակում են հողն ազոտով հարստացնող պալարաբակտերիաներ: Բնափայտն ամուր է, լավ հղկվող. պատրաստում են մանր կիրառական առարկաներ: Գեղազարդիչ է և մեղրատու:


Դդում.  դդումը դդմազգիների ընտանիքի միամյա և բազմամյա, մշակովի և վայրի
բույսերի ցեղ է: Հայտնի է 13, ՀՀ-ում մշակության մեջ՝ 3 տեսակ՝ խոշորապտուղ, կարծրակեղև կամ սովորական և մուշկային:
Արմատային համակարգն առանցքային է: Ցողունը մագլցող է, գետնատարած, ճյուղավորվող: Տերևները հերթադիր են, ամբողջական կամ թաթաձև-բլթակավոր, խոշոր, երկար տերևակոթերով, թավոտ: Ծաղիկները բաժանասեռ են, խոշոր, դեղին, մեկական: Ծաղկում է մինչև ուշ աշուն: Պտուղը կեղծ հատապտուղ է, մսալի, տարբեր մեծության, ձևերի և գույների: Պտուղները պարունակում են շաքարներ, հանքային և պեկտինային նյութեր, կարոտին (A-նախավիտամին), օսլա, վիտամիններ և այլն: Դդմի սերմերից ստանում են յուղ, պատրաստում հակաճիճվային դեղամիջոց: Օգտագործում են սննդի մեջ (եփած, տապակած մուրաբա): Դդումը ջերմասեր է, երաշտա- և չորադիմացկուն:

 

Աղբյուր՝ http://encyclopedia.am

 





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

13:23 • 28/06

Լավագույն խոտաբույսերը՝ ճարպերն այրելու և օրգանիզմը տոքսիններից մաքրելու համար

11:54 • 28/06

Տարրեր, որոնց պակասը կարող է դառնալ միգրենի առաջացման պատճառ

11:22 • 28/06

Բալի հյութն օգնում է մեղմել մկանային ցավը

21:59 • 27/06

Բերանի տհաճ հոտի առաջացման ամենատարածված պատճառները

21:46 • 27/06

«Առավոտյան բանանային դիետա», որը կարող է օգնել նիհարել մինջև 1 կիլոգրամ 1 օրում

20:55 • 27/06

Փորկապության առաջացման պատճառներն ու դրանից ազատվելու արդյունավետ և պարզ միջոց

20:47 • 27/06

Կանանց անմիզապահության պատճառները, տեսակները, ախտորոշումն ու բուժումը

20:19 • 27/06

Արգանդի միոմայի բուժման 5 միջոց պայծառատես Վանգայից

18:19 • 27/06

Որ դեպքերում է քաղցկեղը պայմանավորված լինում ժառանգականությամբ և ինչպես կարելի է խուսափել դրանից

17:40 • 27/06

Առողջ լինելու 3 «ոսկե» կանոն բժիշկ Ֆերեյդուն Բատմանգհելիդջից

16:36 • 27/06

Ամենապարզ ու արդյունավետ վարժությունը՝ երակների վարիկոզ լայնացումը կանխելու և ոտքերն ու մարմինը հանգստացնելու համար

16:19 • 27/06

Արտահայտություններ, որոնք կարող են կործանարար ազդեցություն ունենալ մարդու առողջության վրա

14:47 • 27/06

Սրտամկանի կաթվածի հավանականության աստիճանը կարելի է որոշել արյան խմբով

13:32 • 27/06

Լավագույն ժողովրդական միջոցները, որոնք կօգնեն սրտանոթային հիվանդությունների դեպքում

12:46 • 27/06

Ինչպես դադարեցնել երեխայի հիստերիան ընդամենը մեկ արտահայտությամբ

11:52 • 27/06

Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես կարելի է ազատվել ուշ ժամերին սնվելու սովորությունից

11:29 • 27/06

Հունիսի 26-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 71 երեխա

10:39 • 27/06

Ինչպես է ջուրն օգնում ազատվել ավելորդ քաշից

22:20 • 26/06

Ինչու են գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչներից շատերը ավելի վատ վարում մեքենան, քան տղամարդիկ. 15 հետաքրքիր փաստ կանանց օրգանիզմի մասին

21:48 • 26/06

Առողջ ու փարթամ մազեր ունենալու 5 գաղտնիք

21:27 • 26/06

Որո՞նք են հետ միզարձակման դրիբլինգի առաջացման պատճառները և ինչպես կանխել այդ տհաճ երևույթը

21:16 • 26/06

70 տարեկանից հետո կանայք ավելի հաճախ են մտածում սեքսի մասին. հետազոտություն

21:03 • 26/06

Ինչ չի կարելի անել «կրիտիկական օրերին». փաստեր, որ պետք է իմանա յուրաքանչյուր կին

20:55 • 26/06

5 առողջական խնդիր, որոնց դեպքում շատ օգտակար է եգիպտացորենի մազիկները

20:15 • 26/06

Կիստաների բուժմանը նպաստող և դրանց կրկնակի առաջացումը կանխող բաղադրատոմս

19:43 • 26/06

Վահանագեղձի քաղցկեղ. ինչպես բաց չթողնել վտանգավոր ախտանշանները

19:37 • 26/06

10 ամենատարածված ու արդյունվետ դիետաները

19:14 • 26/06

Թեյ ծխողների համար. ընկույզի միջնապատը` սրտի հիվանդություններից խուսափելու միջոց

18:24 • 26/06

Լավագույն բնական միջոցները՝ աչքերի շուրջը մաշկը ձգելու, հարթեցնելու և թարմացնելու համար

18:03 • 26/06

Հայտնի սննդաբանը ներկայացրել է լավագույն «աստղային» դիետաներն ու դրանց թերությունները

15:23 • 26/06

Ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ սուրճից հրաժարվելը մարդու օրգանիզմի վրա

14:53 • 26/06

Որոնք են արյունը ջրիկացնող լավագույն բնական միջոցները

12:17 • 26/06

Հունիսի 23-25-ը մայրաքաղաքում ծնվել է 148 երեխա

11:57 • 26/06

Քաղցրավենիքը չի կարող դառնալ ճարպակալման պատճառ. սննդաբաններ

11:24 • 26/06

10 պարզ հնարք՝ հարթ որովայն ու սլացիկ կազմվածք ունենալու համար

21:30 • 25/06

Ինչպես սոդայի միջոցով ազատվել ճաքճքած կրունկներից

21:29 • 25/06

6 բնական միջոց` մաշկը հարթեցնելու համար

21:00 • 25/06

Քրքումով դիմակ` կնճիռների, բշտիկների և աչքի սև շրջանակների դեմ

20:30 • 25/06

Հիմնականում տղամարդկանց մոտ հանդիպող քաղցկեղի 5 տեսակ և դրանց ախտանշանները

19:45 • 25/06

3 տարբերակ արմունկի չոր ու սև մաշկը վերացնելու համար

18:59 • 25/06

3 հիմնական ուտելիք, որոնք պահպանում են ոսկորների ամրությունն ու կանխում օստեպորոզը

18:20 • 25/06

Առօրյայում վազելինն արդյունավետ օգտագործելու 10 միջոց

17:28 • 25/06

Արյան շրջանառության կարգավորմանը նպաստող լավագույն մթերքները

16:31 • 25/06

Ընկույզը սթրեսի հաղթահարման, առողջության և արտաքին տեսքի բարելավման միջոց

15:40 • 25/06

Եղունգի սունկը բուժելու տնային եղանակներ

14:25 • 25/06

Ինչպես է Wi Fi-ը դանդաղ քայքայում մեր առողջությունը

13:17 • 25/06

Ախտանշաններ, որոնք կարող են 30 օր առաջ հուշել սրտի կաթվածի մասին

12:00 • 25/06

Առավոտյան մեկ բաժակ այս «հրաշք» ըմպելիքը կօգնի հեշտությամբ հալեցնել փորի ճարպերը

21:58 • 24/06

Քաղցկեղի առաջացման մասին հուշող 8 անսպասելի ախտանշան

21:44 • 24/06

Ինչպես կանգնեցնել սրտի կաթվածը մեկ րոպեում

21:32 • 24/06

Ինչպես ազատվել ավելորդ ճարպերից և 4 այլ առողջական խնդրից ընդհամենը 400մլ գոլ ջրի օգնությամբ

21:22 • 24/06

10 բնական միջոց մաշկի վրա առաջացող թարախապալարները վերացնելու համար

20:58 • 24/06

Առավոտյան մեկ բաժակ մեղրաջուրը` բազմաթիվ հիվանդությունների բուժման միջոց

19:57 • 24/06

Գերչակի յուղի օգտակարությունը մազերի աճի վերականգնման համար

18:37 • 24/06

Թուրմերի խառնուրդ, որը կազատի գլխացավերից, կբարելավի գլխուղեղի արյան շրջանառությունը և կհանգստացնի նյարդերը

18:30 • 24/06

Որո՞նք են արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջին ախտանշանները և ո՞ր գործոններն են նպաստում դրա առաջացմանը

18:30 • 24/06

Վտանգավոր դիետաներ, որոնք բերում են որոշակի խանգարումների

15:22 • 24/06

Ինչի համար են նախատեսված բանանի «թելիկները» և ինչ ազդեցություն են դրանք ունենում մարդու օրգանիզմի վրա

14:45 • 24/06

Ինչ փոփոխություններ է հարկավոր անել սննդակարգում՝ վարսերի առողջությունը վերականգնելու համար

13:57 • 24/06

Որոնք են հղիության վաղ փուլերի «ախտանշանները»

12:12 • 24/06

6 հիվանդություն, որոնք կարող են երկար ժամանակ ընթանալ առանց ախտանշանների

20:49 • 23/06

Ինչպես ընդամենը 3 օրում մաքրել թոքերը թունավոր նյութերից

20:40 • 23/06

Վարունգի կիրառության այլ եղանակներ, որոնց մասին քչերը գիտեն

20:17 • 23/06

Շագանակագեղձի քաղցկեղի ախտանշաններ, որոնք պետք չէ աչքաթող անել

20:02 • 23/06

Ըմպեք ուտելուց հետո, և այս հյութը կօգնի արագորեն ձերբազատվել ավելորդ քաշից

19:53 • 23/06

Զարկերակային բարձր ճնշման 9 վտանգավոր ախտանշան, որոնք մարդիկ հաճախ անտեսում են

19:43 • 23/06

Ինտիմ հիգիենայի առանձնահատկություններ, որոնց պետք է հետևի յուրաքանչյուր կին

19:24 • 23/06

5 տեսակի «կանացի փորիկ» և պարզ միջոցներ, որոնք կօգնեն ազատվել ավելորդ սանտիմետրերից

18:20 • 23/06

Ինչ չի կարելի անել դաշտանի ժամանակ. 9 սխալ, որ հաճախ թույլ են տալիս կանայք

18:18 • 23/06

9 մթերք, որոնք այրում են ճարպերը և թույլ չեն տալիս գիրանալ

17:12 • 23/06

8 ախտանշան, որոնք վկայում են թրոմբների առկայության մասին

14:39 • 23/06

Բնական հակակնճիռային դիմակ, որը կսնուցի ու կթարմացնի մաշկը

13:48 • 23/06

Ինչ է պետք անել սրտի նոպայի դեպքում. խորհուրդներ, որոնք կօգնեն մարդուն փրկել սեփական կյանքը

12:07 • 23/06

Հունիսի 22-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 61 երեխա

11:47 • 23/06

Բալենու տերևները հիանալի դեղամիջոց են, որոնք կազատեն նույնիսկ լյարդի վիրուսային հիվանդությունից

10:50 • 23/06

Բնական քսուք, որը կօգնի մի քանի օրում ազատվել սպիներից ու ձգվածքներից

22:48 • 22/06

Եղունգերի սնկային հիվանդության (միկոզ) ախտանշանները, բուժումն ու կանխարգելումը

21:38 • 22/06

Որքան է նորմալ դաշտանային ցիկլի տևողությունը և որոնք են դրա ուշացման պատճառները

21:28 • 22/06

Հարթաթաթության առաջացման պատճառները, դրա ախտանշաններն ու բուժման միջոցները

21:18 • 22/06

Նիհարելու 26 խորհուրդ այն կանանցից, ովքեր  ազատվել են ավելի քան 50 կգ-ից

20:52 • 22/06

9 մթերք, որ օգնում են իրենց «նմանակ» օրգանին

19:55 • 22/06

Էքստրեմալ դիետա 5 օրում մինչև 5 կիլոգրամ նիհարելու համար

19:12 • 22/06

Բժիշկները խորհուրդ չեն տալիս ամռանը վիտամիններ ընդունել

19:01 • 22/06

9 ախտանշան, որ վկայում են կանանց մոտ հորմոնալ դիսբալանսի մասին

18:55 • 22/06

Ինչ չի կարելի ուտել տարբեր տեսակի դեղամիջոցներ ընդունելու դեպքում

17:04 • 22/06

Հայտնի պալեոանթրոպոլոգը բացատրել է, թե ինչու են տղամարդկանց մոտ դեռ պահպանվել պտուկները

16:07 • 22/06

Խորոված միսը կարող է դառնալ քաղցկեղի առաջացման պատճառ. գիտնականներ

15:14 • 22/06

Շաքարային դիաբետը կարող է լինել ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի վաղ ախտանշան

14:05 • 22/06

Գիտնականները պատմել են մարդկային մարմնի զարմանալի հատկությունների մասին

12:46 • 22/06

4 հասանելի բնական միջոց՝ սրտանոթային համակարգի առողջությունը պահպանելու համար

11:28 • 22/06

Ինչպես է քնի պակասն ազդում մարդու կազմվածքի վրա

11:09 • 22/06

Հունիսի 21-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 68 երեխա

10:32 • 22/06

Լավագույն կոմպրեսը սառած օղին է. բժիշկներ

22:49 • 21/06

Ինչ են ցանկանում կանայք, որոնց մասին երբեք չեն բարձրաձայնի

21:52 • 21/06

6 հորմոններ, որոնք ստիպում են կնոջը գիրանալ

21:42 • 21/06

Չինական բժշկությունում կիրառվող վարժություններ՝ պարանոցի ցավերը մեղմելու համար

21:29 • 21/06

Իրավիճակներ, երբ կանայք ոչ մի դեպքում չեն հրաժարվի սեռականա մերձեցումից

21:21 • 21/06

Ավելորդ կիլոգրամներից ազատվելու ամենապարզ եղանակը. ինչպես ընդամենը 10 օրում ազատվել 4 կգ ավելորդ քաշից

21:12 • 21/06

Ինչպես կարելի է առանց ներարկումների շուրթերին ավելի գրավիչ տեսք հաղորդել

21:03 • 21/06

8 ախտանշան, որոնց միջոցով մարդու աչքերը փորձում են տեղեկացնել հիվանդությունների մասին