Հայաստանում առավել տարածված խոտաբույսերն ու պտուղները և նրանց օգտակար հատկությունները

20:04 • 16.06.17



Դեղաբույսերը մարդկանց և կենդանիների տարբեր հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման համար օգտագործվող բույսերի խումբ են: Համաշխարհային բուսական աշխարհի մոտ 21000 տեսակ օգտագործվում է բուժիչ նպատակներով: ՀՀ-ում բուժիչ հատկություններով օժտված է մոտ 1500 բուսատեսակ (օգտագործվող դեղապատրաստուկների մոտ 40%-ն ունի բուսական ծագում): Դեղաբույսերի բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են դրանցում պարունակվող քիմիական տարբեր բաղադրության նյութերով՝ ալկալոիդներով, գլիկոզիդներով, սապոնիններով, եթերայուղերով, ֆլավոնիդներով, աղաղանյութերով, վիտամիններով, որոնք ֆիզիոլոգիական ներգործություն են ունենում մարդկանց կամ կենդանիների օրգանիզմների վրա: 

Հավաքած դեղաբույսերը սովորաբար չորացնում են հատուկ չորանոցներում կամ ստվերում՝ բացառությամբ մի քանիսի, որոնց թարմ հումքից ստանում են եթերայուղեր և հյութեր: Չորացրած դեղաբույսերն օգտագործում են թուրմեր, եփուկներ պատրաստելու համար, քիմիադեղագործական արդյունաբերության մեջ՝ հիմնականում մաքուր ներգործող նյութեր ստանալու համար:

Դեղաբույսերից ստացված և քիմիաբուժական պատրաստուկներին ներկայացվող պահանջները՝ արդյունավետությունն ու անվտանգությունը, նույնն են: Չի կարելի միմյանց հակադրել դեղաբույսերը և սինթետիկ դեղամիջոցները կամ բնական հումքից ստացված միացությունները: Հմուտ օգտագործման դեպքում բոլոր դեղամիջոցները լրացնում են միմյանց:

ՀՀ-ում առավել տարածված դեղաբույսերից են.

Ազնվամորի (անտառամորի, մոռենի)
. վայրի կիսաթուփ է, աճում է  անտառների բացատներում, ձորեզրերին: Մշակվում է պարտեզներում, պուրակներում: Բուժիչ նպատակով օգտագործում են պտուղները, մասամբ՝ տերևներն ու ծաղիկները: Ունի քրտնաբեր, ջերմիջեցնող, կենտրոնական նյարդային համակարգը դրդող հատկություններ:

 

Անանուխ (դաղձ). բազմամյա, կոճղարմատավոր վայրի կամ մշակովի խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք: Տերևները և ծաղիկները պարունակում են եթերայուղ, կարոտին, մենթոլ և այլն: Մենթոլն ունի անոթալայնիչ, հանգստացնող և տեղային ցավամոքիչ ներգործություն: Մտնում է վալիդոլի, Զելենինի կաթիլների և այլ պատրաստուկների բաղադրության մեջ: Տերևների թուրմն օգտագործվում է մարսողության կանոնավորման, լնդերի բորբոքման, սրտխառնոցի և այլ դեպքերում:

 

Անթառամ. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է տափաստանային գոտիներում, ավազային հողերում, սարալանջերում: Թուրմը և եփուկն ունեն լեղամուղ, հակամանրէային հատկություններ:

 

Առյուծագի. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք, նաև մշակվում է: Բուժման նպատակով օգտագործում են տերևները և ընձյուղների գագաթները: Պատրաստուկներն ունեն կենտրոնական նյարդային համակարգը հանգստացնող, սրտի աշխատանքը կարգավորող, զարկերակային ճնշումն իջեցնող և քնաբեր հատկություններ:

 

Արյունխմիկ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է խոնավ մարգագետիններում, գետափերին, անտառների բացատներում: Բուժիչ նշանակություն ունեն արմատներն ու կոճղարմատները, որոնցից ստացվող պատրաստուկները տտիպ են և օժտված են հակաբորբոքային և արյունահոսությունը դադարեցնող հատկություններով:

 

Բռնչի սովորական. վայրի թուփ է, աճում է ջրամբարների ափերին, թփերի մացառուտներում, անտառներում: Բուժիչ հատկություն ունեն կեղևը և պտուղները: Կեղևից ստացվող պատրաստուկներն ունեն արյունահոսությունը դադարեցնող ազդեցություն: Պտուղները պարունակում են  C վիտամին ու կիրառվում են ստամոքսի խոցի դեպքում և որպես միզամուղ միջոց:

 

Դժնիկ լուծողական (բեկտենի). թուփ է կամ փոքր ծառ, աճում է բաց տարածություններում, լեռնային կիրճերում: Պտուղների թուրմն ու եփուկն օգտագործվում են քրոնիկական փորկապությունների ժամանակ:

 

Եզան լեզու մեծ. բազմամյա խոտաբույս է, տարածված մոլախոտ է: Աճում է ամենուրեք: Թարմ տերևների հյութն ունի մանրէասպան, արյունահոսությունը դադարեցնող և խորխաբեր հատկություններ, օգտագործվում է հաստ աղիքի քրոնիկական բորբոքումների, խոցային հիվանդության, ստամոքսաբորբերի ժամանակ: Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ թարմ տերևները եռացող ջրում լվանալուց հետո կապում են վերքերին, և այն մաքրում է թարախը:

 

Եղեսպակ դեղատու. մշակովի բույս է: Տերևները հավաքում են ծաղկումից անմիջապես հետո, որոնցից ստացված պատրաստուկներն օգտագործվում են որպես հակաբորբոքային, ախտահանող միջոց բերանի խոռոչի և վերին շնչուղիների լորձաթաղանթի հիվանդությունների ժամանակ: Թարմ տերևներն ունեն մանրէասպան հատկություն:

 

Եղերդակ (ճարճատուկ). երկամյա կամ միամյա խոտաբույս է: Բոլոր օրգանները պարունակում են կաթնահյութ: Անջրդի հովիտներում, անտառեզրերին, ճամփեզրերին և առուների եզրերին աճում է եղերդակի 2 տեսակ: Արմատների թուրմն ունի ախորժաբեր և մարսողությունը կարգավորող, իսկ տերևների թուրմը՝ հակամանրէային ազդեցություն:

 

Եղինջ երկտուն. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիներում, առավելապես ստվերոտ և խոնավ անտառներում, թփուտներում: Տերևներից ստացվող պատրաստուկներն ունեն արյունահոսությունը դադարեցնող, արյան մակարդելիությունը խթանող, հարթ մկանների տոնուսը բարձրացնող, նյութափոխանակությունը կարգավորող հատկություններ:

 

Երիցուկ դեղատնային. միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է դաշտերում, մարգագետիններում, նաև մշակվում է: Ծաղկազամբյուղների թուրմն ու եփուկը, որպես հակաբորբոքային, քրտնաբեր, վարակազերծող միջոց, օգտագործվում են լուծի դեպքում, կոկորդի և լնդերի բորբոքումների, բերանաբորբի ժամանակ:

 

Լոշտակ սպիտակ (մարդախոտ). բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիների գետահովիտներում, անտառի բացատներում, աղբուտներում: Բուժիչ նպատակով հիմնականում օգտագործվում են արմատները, որոնց եփուկն ունի ցավամոքիչ, արյունահոսությունը դադարեցնող, միզամուղ, լուծողական հատկություններ:

 

Լորենի սրտաձև կամ մանրատերեվ. տերևաթափ ծառ է: Աճում է սաղարթավոր անտառներում՝ բոխու, կաղնու, հաճարի ծառերի հետ: Օգտագործում են ամբողջական ծաղկաբույլերը, որոնց տաք թուրմը կիրառվում է որպես քրտնաբեր միջոց մրսածության ժամանակ, իսկ եփուկը՝ մանրէասպան հատկության շնորհիվ՝ բերանի և կոկորդի ողողումների համար:

 

Խավրծիլ. մշակովի բույս է: Արմատներից ստացվող պատրաստուկների մեծ չափաքանակներն ունեն լուծողական, փոքրը՝ ախորժակը գրգռող հատկություն:

 

Խատուտիկ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է բոլոր գոտիների այգիներում, դաշտերում, մարգագետիններում, ցանքերում: Եփուկը և ջրաթուրմն օգտագործում են որպես ախորժաբեր, լեղամուղ, մարսողությունը կարգավորող միջոց:

 

Կատվախոտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Իջևանի, Սևանի, Վայքի, Մեղրու, Վանաձորի անտառային բացատներում, ալպյան մարգագետիններում: Արմատի թուրմն ու մզվածքն ունեն սիրտանոթային համակարգի աշխատանքը կարգավորող, նյարդերը հանգստացնող, մարսողությունը լավացնող ներգործություն:

 

Կյանքի արմատ (ժենշեն). վայրի և մշակովի բույս է: Արմատներից ստացվող փոշին, թուրմը և պատրաստուկները կիրառվում են արյան թերճնշման, որոշ նյարդային հիվանդությունների, գերհոգնածության ժամանակ՝ որպես օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող միջոց:

 

Հազարատերեվուկ սովորական. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Գեղարքունիքի, Տավուշի, Կոտայքի մարզերի մարգագետիններում ու թփուտներում: Պատրաստուկները բարձրացնում են արյան մակարդելիությունը, լավացնում ախորժակը, կարգավորում մարսողությունը, ունեն հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկություններ:

 

Հալվե ծառանման. վայրի և մշակովի բույս է: Աճեցվում է սենյակային պայմաններում: Տերևների հյութը պարունակում է բազմաթիվ ֆերմենտներ, վիտամիններ և կիրառվում է թարախային վերքերի, այրվածքների, մաշկի որոշ բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ: Հյութն օգտագործվում է նաև քրոնիկական փորկապության, իսկ տերևների մզվածքը՝ խոցային հիվանդության և աչքի հիվանդությունների ժամանակ:

 

Մանանեխ. վայրի խոտաբույս է:  Աճում է դաշտերում, մարգերում, ճանապարհների մոտ: Սերմերը պարունակում են գլիկոզիդներ և օգտագործվում են մանանեխի փոշի ու եթերայուղ ստանալու համար:

Մանանեխի ծեփուկները և լոգանքները խորհուրդ են տրվում վերին շնչուղիների հիվանդությունների ու մրսածության ժամանակ:

 

Մասրենի. վայրի և մշակովի բույս է: Աճում է ամենուրեք՝ անտառների բացատներում, գետահովիտներում, լեռնալանջերին: Պտուղները հարուստ են վիտամիններով: Պտուղների եփուկն օգտագործվում է որպես վիտամինային և մարսողությունը լավացնող, իսկ պատրաստուկները՝ լյարդի, լեղապարկի և միզաքարային հիվանդությունների ժամանակ՝ որպես հակաբորբոքային, ինչպես նաև արյունաստեղծ համակարգը խթանող միջոց:

 

Սրոհունդ սովորական (արևքուրիկ). բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք՝ մարգագետիններում, գետահովիտներում, անտառային բացատներում: Եփուկը և սպիրտային թուրմն ունեն կապող, հակամանրէային, հակաբորբոքային, հակաճիճվային, ինչպես նաև հյուսվածքների վերականգնումը խթանող հատկություններ: Տերևներից և ցողունից ստանում են իմանին և նովոիմանին պատրաստուկները, որոնք կիրառվում են վերքերի, այրվածքների, կրծքագեղձի բորբոքումների բուժման համար:

 

Տատրակ սովորական. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Սևանի ավազանի,

Տավուշի, Վայքի, Արագածոտնի, Կոտայքի մարզերում՝ գետափերին, խոնավ ձորերում, կավահողերում: Տերևների և ծաղիկների թուրմն ունի խորխաբեր ու քրտնաբեր հատկություններ և օգտագործվում է հազի, բրոնխային հեղձուկի, թոքաբորբի և այլ հիվանդությունների ժամանակ:

 

Տերեփուկ կապույտ. միամյա խոտաբույս է: Աճում է ամենուրեք՝ անմշակ հողերում, թփուտներում: Բուժիչ նշանակություն ունեն ծաղիկները, որոնց թուրմն օգտագործվում է որպես միզամուղ, լեղամուղ, քրտնամուղ, հակաբորբոքային միջոց, ինչպես նաև թրջոցների ձևով՝ աչքի լորձաթաղանթի բորբոքման, արցունքահոսության ժամանակ:

 

Տուղտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է գետափերին, ձորեզրերին, այգիներում, խոնավ մարգագետիններում: Տարածված է նաև հայկական տուղտը, որը հանդիպում է Արմավիրի, Տավուշի, Արարատի, Սյունիքի մարզերում: Չորացրած արմատներից ստացվող փոշին և թուրմն ունեն խորխաբեր ու հակաբորբոքային հատկություններ, օգտագործվում են շնչուղիների, միզուղիների, ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդությունների ժամանակ:

 

Օճառախոտ դեղատու. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է Արարատի, Տավուշի, Գուգարքի, Սյունիքի մարզերի ցանքերում, խոտհարքներում, անտառի բացատներում, ճամփեզրերին: Բուժիչ հատկություն ունեն արմատները, որոնք օժտված են լեղամուղ, ջերմիջեցնող, ցավերը հանգստացնող ազդեցությամբ և օգտագործվում են լյարդի ու երիկամների հիվանդությունների, պոդագրայի, հազի, քթի և ըմպանի ախտահարումների ժամանակ:

 

Օշինդր դառը. բազմամյա խոտաբույս է: Աճում է ՀՀ բոլոր գոտիների ցանքերում, այգիներում, ճամփեզրերին. հիմնականում մոլախոտ է: Վերգետնյա մասերը պարունակում են եթերայուղ, գլիկոզիդներ, աղաղանյութեր, օրգանական թթուներ: Բուժիչ նշանակություն ունեն տերևները և ծաղկազամբյուղները, որոնցից ստացվող թուրմը, մզվածքը և պատրաստուկները կարգավորում են մարսողությունը, լավացնում ախորժակը: Օգտագործվում են լյարդի և լեղապարկի հիվանդությունների ժամանակ: 


Ուրց. ուրցը շրթնածաղկավորների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույս կամ կիսաթուփ է: Հայտնի է ուրցի մոտ 150 տեսակ՝ տարածված Եվրասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի բարեխառն գոտիներում, իսկ ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ՝ նոսրածաղիկ, անդրկովկասյան, բլրակային, Կոչիի, Ֆեդչենկոյի: Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում՝ չոր, քարքարոտ լանջերին, անմշակ վայրերում, ենթալպյան մարգագետիններում և այլուր:
Ցողունը գետնամերձ է, խիստ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 10–30 սմ, հիմքում՝ փայտացած: Տերևները հակադիր են, ամբողջական, կոթունավոր կամ նստադիր, ձվաձև կամ նշտարաձև: Ծաղկաբույլը գլխիկանման է կամ ընդհատվող հասկանման, ծաղիկները՝ մանր, վարդագույն, մանուշակագույն կամ սպիտակ: Պտուղը կազմված է 4 ընկուզանման մասերից (էրեմներ): Դեղաբույս է. տերևները պարունակում են եթերայուղեր, հիմնականում՝ թիմոլ. օգտագործում են որպես հակաճիճվային, ցավազրկող, ախտահանող միջոց: Մզվածքն ու եփուկը խորխաբեր են: Տերևներն օգտագործում են նաև որպես համեմունք՝ պահածոների, լիկյորի, օղու արտադրության մեջ, ինչպես նաև՝ որպես թեյ:

 

Ալոճենի. շատ փոքրիկ թռչունները հաճախ իրենց բույնը հյուսում են ալոճենու ճյուղերին, քանի որ ալոճենին փշերով պաշտպանում և պատսպարում է իր ճյուղերի մեջ թշնամիներից թաքնըվողներին. փոքրիկ թռչնակը կարող է ազատ թռչել փշոտ ճյուղերի միջով, և եթե ավելի խոշորամարմին կամ դանդաղաշարժ մեկը (կատու, ագռավ կամ բու) ցանկանա ավերել բները, փշերը կպատժեն նրան:

Ալոճենին (սզնի) վարդազգիների ընտանիքի փշոտ թուփ կամ ծառ է: Տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում և Եվրասիայում: ՀՀ-ում աճում է ալոճենու 10 տեսակ. առավել հաճախ հանդիպում է Զանգեզուրի, Վայքի, Մեղրու տարածաշրջաններում: 

Ալոճենին ունի մանր, հյութալի, կարմիր կամ սև պտուղներ, որոնք սննդի մեջ օգտագործվում են թարմ և չորացրած: Ծաղիկներն ունեն տհաճ հոտ: Որոշ տեսակների պտուղների և ծաղիկների թուրմից պատրաստում են սրտամկանը տոնուսավորող, արյան ճնշումն իջեցնող և նյարդային համակարգը հանգստացնող պատրաստուկներ, իսկ կեղևից ստացվում են աղաղանյութեր և կարմրադարչնագույն ներկ: Որոշ տեսակներ գեղազարդիչ են. օգտագործվում են կանաչ ցանկապատերի համար:

Բնափայտն ամուր է, օգտագործվում է զանազան առարկաներ պատրաստելու համար:

Ալոճենին նաև մեղրատու բույս է:

Պոնտական ալոճենին հազվագյուտ տեսակ է, հանդիպում է Խոսրովի անտառ արգելոցում, Ուրցաձորում՝ կաղնու և գիհու նոսրանտառներում: 

Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում:

 

Չիչխան. չիչխանը (ձիափշատ, փշարմավ) փշատազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառ կամ թուփ է: Հայտնի է 3 տեսակ՝ տարածված գլխավորապես Եվրասիայի բարեխառն գոտում: ՀՀ-ում հանդիպում է 1 տեսակ՝ դժնիկանման չիչխանը: Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, Սևանի ավազանում և այլուր: Աճում է գետերի և առուների հովիտներում, ճահճուտներում, գետափերին և այլ խոնավ վայրերում՝ (մինչև 2100 մ բարձրություններում):
Ցողունի բարձրությունը մինչև 10 մ է: Ճյուղերը փշոտ են, մատղաշ ընձյուղները՝ արծաթագույն: Տերևներրը մանր են, պարզ, գծանշտարաձև, վերևից՝ կանաչ, ներքևից՝ սպիտակ, արծաթավուն: Երկտուն է. արական ծաղիկները խմբված են կարճ հասկերում, իգականները՝ տերևանութներում: Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին: Պտուղը հյութալի, նարնջագույն, կարմրավուն, գնդաձև կամ էլիպսաձև, ճյուղերին կպած կորիզապտուղ է: Պտուղները պարունակում են C, E, P, K, B1, B2, B6 վիտամիններ, կարոտին (A-նախավիտամին), թթուներ (խնձորաթթու, գինեթթու, ֆոլաթթու), շաքար, սերմերը՝ յուղ, տոկոֆերոլ և այլն, տերևները՝ աղաղանյութեր, ֆիտոնցիդներ, ֆլավոնիդներ և այլն:
Պտուղներից ստացվում է չափազանց արժեքավոր յուղ, որն օգտագործվում է վերքերի, աչքի եղջերաթաղանթի վնասվածքների, այրվածքների, էկզեմայի, ստամոքսի խոցի և այլ հիվանդությունների բուժման համար: Տերևներից պատրաստված թուրմը նույնպես օժտված է բուժիչ հատկություններով: Երիտասարդ ճյուղերից ու տերևներից ստացվում է սև, պտուղներից՝ դեղին ներկ:
Պտուղներն օգտագործում են թարմ և վերամշակված:
Չիչխանն անտառահողաբարելավող բարձրարժեք բույս է: Աճեցվում է ավազուտների ամրապնդման, էրոզացված հողերի յուրացման, կանաչ ցանկապատների համար: Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ցրտաչորադիմացկուն է: Արմատները պարունակում են հողն ազոտով հարստացնող պալարաբակտերիաներ: Բնափայտն ամուր է, լավ հղկվող. պատրաստում են մանր կիրառական առարկաներ: Գեղազարդիչ է և մեղրատու:


Դդում.  դդումը դդմազգիների ընտանիքի միամյա և բազմամյա, մշակովի և վայրի
բույսերի ցեղ է: Հայտնի է 13, ՀՀ-ում մշակության մեջ՝ 3 տեսակ՝ խոշորապտուղ, կարծրակեղև կամ սովորական և մուշկային:
Արմատային համակարգն առանցքային է: Ցողունը մագլցող է, գետնատարած, ճյուղավորվող: Տերևները հերթադիր են, ամբողջական կամ թաթաձև-բլթակավոր, խոշոր, երկար տերևակոթերով, թավոտ: Ծաղիկները բաժանասեռ են, խոշոր, դեղին, մեկական: Ծաղկում է մինչև ուշ աշուն: Պտուղը կեղծ հատապտուղ է, մսալի, տարբեր մեծության, ձևերի և գույների: Պտուղները պարունակում են շաքարներ, հանքային և պեկտինային նյութեր, կարոտին (A-նախավիտամին), օսլա, վիտամիններ և այլն: Դդմի սերմերից ստանում են յուղ, պատրաստում հակաճիճվային դեղամիջոց: Օգտագործում են սննդի մեջ (եփած, տապակած մուրաբա): Դդումը ջերմասեր է, երաշտա- և չորադիմացկուն:

 

Աղբյուր՝ http://encyclopedia.am

 





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

11:29 • 28/05

Գիտնականները նշել են, թե ինչպես կարելի է կանխարգելել քաղցկեղը

21:15 • 27/05

Կարելի է արդյոք սեքսով զբաղվել հղիության ընթացքում

20:00 • 27/05

Հոդատապի առաջացման պատճառները, ախտանշանները, կանխարգելումն ու դրա դեմ պայքարող  լավագույն բնական միջոցները

18:49 • 27/05

Ինչ է այրոցը (изжога), որոնք են դրա առաջացման պատճառներն ու բուժման եղանակները

17:20 • 27/05

Ինչպես ժամանակին հայտնաբերել վահանաձև գեղձի աշխատանքի խանգարումները և բուժել դրանք

15:50 • 27/05

Խպիպի(զոբ) բուժման ամենաարդյունավետ ժողովրդական միջոցները

14:20 • 27/05

Մաստոպաթիայի(կրծքագեղձի բարորակ հիվանդություն) զարգացման փուլերն ու ախտանշանները

13:00 • 27/05

Ինչ է օստեոխոնդրոզը, որոնք են դրա առաջացման պատճառներն ու բուժման միջոցները

22:07 • 26/05

Ինչպես բուժել ճիճվակրությունը. բաղադրատոմսեր Պայծառատես Վանգայից

21:22 • 26/05

Ինչպես բուժել հեշտոցային սնկային հիվանդությունները տնային պայմաններում

20:30 • 26/05

Բնական միջոց՝ ծերացած ու թուլացած մաշկը թարմացնելու և կրկին ձիգ ու առաձգական դարձնելու համար

19:46 • 26/05

5-օրյա սննդակարգ՝ մինչև 5 կիլոգրամ ավելորդ քաշից ազատվելու համար

19:27 • 26/05

Արգանդի վզիկի քաղցկեղի հիմնական ախտանշաններն ու դրա առաջացման վրա ազդող գործոնները

15:30 • 26/05

Որոնք են երկաթի դեֆիցիտի մասին վկայող հիմնական ախտանշանները

15:01 • 26/05

6 պարզ խորհուրդ, որոնք կօգնեն պահպանել ողնաշարի առողջությունը

13:35 • 26/05

Հակադեպրեսանտները կարող են նպաստել քաշի ավելացմանը. գիտնականներ

12:15 • 26/05

Կանաչ թեյը կարող է վտանգավոր լինել լյարդի ու երիկամների համար

11:29 • 26/05

Կլիմայական փոփոխությունները նպաստում են վտանգավոր բակտերիաների տարածմանը

22:20 • 25/05

Լավագույն բնական միջոցները՝ աչքերի շուրջը մաշկը ձգելու, հարթեցնելու և թարմացնելու համար

21:45 • 25/05

Ինչպե՞ս է ջուրն օգնում ազատվել ավելորդ քաշից

21:10 • 25/05

Հղիության վաղ փուլերում որովայնի ստորին հատվածի ցավերի առաջացման պատճառները

20:30 • 25/05

Երեխաների մոտ ծուռթաթության առաջացման պատճառները․ որ դեպքերում է անհրաժեշտ դիմել բժշկի

19:45 • 25/05

Առողջական ինչ խնդիրների մասին կարող են պատմել մարդու լեզվի գույնն ու դրա վրա առաջացած փառը

19:18 • 25/05

Ինչու է տարիքի հետ մարդկանց զարկերակային ճնշումը բարձրանում

19:04 • 25/05

Եռօրյա սննդակարգ՝ ամռանն ընդառաջ կազմվածքը կարգի բերելու համար

18:56 • 25/05

Իգական սեռի համար ամենակարևոր հորմոնները և խնդիրներ, որոնք կարող են առաջանալ դրանց մակարդակի բարձրացման կամ նվազման դեպքում

18:19 • 25/05

Ինչ է երակների վարիկոզ լայնացումը և որոնք են դրա բուժման հիմնական մեթոդները

15:31 • 25/05

5 խորհուրդ, որոնք կօգնեն պահպանել թոքերի առողջությունը

13:24 • 25/05

Քթի «խցանները» կօգնեն հեշտությամբ ազատվել ավելորդ քաշից

11:23 • 25/05

Մայիսի 24-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 45 երեխա

11:09 • 25/05

Էկզեման բարձրացնում է սրտանոթային հիվանդությունների առաջացման հավանականությունը. գիտնականներ

23:05 • 24/05

Աչքերի տակ պարկերի առաջացման հիմնական պատճառները

22:15 • 24/05

Պարանոցի, արմունկների, ծնկների ու թևատակերի շրջանում առաջացած մուգ գունակների ազատվելու արդյունավետ մեթոդ

21:51 • 24/05

Զարկերակային բարձր ճնշումն ընդամենը 5 րոպեում կարգավորելու արդյունավետ միջոցը

20:55 • 24/05

Բնական բաղադրատոմսեր ականջներում լսվող աղմուկից ազատվելու համար

20:03 • 24/05

Ինչու է թրթռում աչքը. հիվանդություններ, որոնք կարող են այդ երևույթի պատճառ դառնալ

18:41 • 24/05

Կաթնաշոռային դիետաներ. կազմվածքը կարգի բերելու և օրգանիզմը մաքրելու լավագույն միջոցը

18:23 • 24/05

Հակատարիքային դիմակներ՝ կնճիռներից ազատվելու և մաշկը սնուցելու համար

17:22 • 24/05

Առողջական ինչ խնդիրներով կարող է պայմանավորված լինել լնդերի արյունահոսությունը

15:30 • 24/05

5 արտասովոր ախտանշան, որոնք կարող են վկայել դեմենցիայի մասին

13:28 • 24/05

Մայիսի 23-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 57 երեխա

12:34 • 24/05

Գիշերային քնի բացակայությունը խիստ բացասաբար է ազդում օրգանիզմի վրա

11:17 • 24/05

Մարդկությանը սպասվում է ճարպակալման համաճարակ. գիտնականներ

22:25 • 23/05

Ինչպես մեղմել վաղաժամ դաշտանադադարի ախտանշաններն առանց դեղամիջոցների

22:11 • 23/05

Ըստ հոգեբանների, որոնք են ընտանեկան զույգերին անհանգստացնող ամենատարածված «անկողնային» խնդիրները

21:34 • 23/05

Առաջին օգնություն սրտի նոպայի դեպքում. խորհուրդներ, որոնք կօգնեն մարդուն փրկել սեփական կյանքը

20:45 • 23/05

14 ախտանշան, որոնք վկայում են վահանագեղձի աշխատանքի խանգարման մասին, և բաղադրատոմս նման խնդիրներից ազատվելու համար

20:13 • 23/05

Ինչ է ցիստիտը և որոնք են դրա ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

19:11 • 23/05

Բնական դիմակ՝ մազաթափությունը դադարեցնելու և մազերի աճը խթանելու համար

18:53 • 23/05

6 մթերք, որոնք կօգնեն բարելավել ենթաստամոքսային գեղձի աշխատանքը

17:31 • 23/05

Արդյունավետ բնական ըմպելիք՝ օրգանիզմը տոքսիններից մաքրելու և ավելորդ քաշից ազատվելու համար

16:34 • 23/05

Որոնք են էնդոմետրիումի քաղցկեղի ախտանշանները, բուժման մեթոդներն ու հիվանդության առաջացմանը նպաստող ռիսկային գործոնները

14:14 • 23/05

Առողջական ինչ խնդիրների մասին կարող է վկայել քաշի անբացատրելի կորուստը

11:37 • 23/05

Մայիսի 22-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 65 երեխա

11:20 • 23/05

Գիտնականները պարզել են, թե որ մթերքն է նվազեցնում վաղաժամ մահվան հավանականությունը

22:09 • 22/05

Արդյունավետ մեթոդ՝ ձիգ ու գրավիչ նստատեղ ունենալու համար

21:00 • 22/05

Որքան ջուր է անհրաժեշտ օգտագործել. օրական չափաբաժինը ըստ մարմնի զանգվածի

20:48 • 22/05

Հեշտ պատրաստվող սկրաբի և դիմակի բաղադրատոմսեր դեմքի սև կետերից ազատվելու համար

19:24 • 22/05

Վիտամին, որի պակասը հանգեցնում է մեջքի ու հոդերի սարսափելի ցավերի

18:51 • 22/05

Ախտանշաններ, որոնք կարող են պայմանավորված լինել աղիների քաղցկեղով

17:11 • 22/05

Ինչպես կարգավորել արյան մեջ շաքարի մակարդակը և ազատվել հազից, այտուցներից ու ավելորդ քաշից դափնու տերևների միջոցով

15:31 • 22/05

5 մթերք, որոնք կարող են դառնալ գլխացավի առաջացման պատճառ

14:07 • 22/05

Մաքրությունը կարող վտանգավոր լինել. գիտնականներ

12:58 • 22/05

5 խորհուրդ, որոնք կօգնեն հեշտությամբ ազատվել ավելորդ կիլոգրամներից և խուսափել քաշի ավելացումից

11:24 • 22/05

Մայիսի 21-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 59 երեխա

11:15 • 22/05

Գարեջուրը պաշտպանում է կանանց ռևմատոիդ արթրիտից. գիտնականներ

22:09 • 21/05

Ինչպես հասկանալ երեխաների «լեզուն». ինչ են նշանակում փոքրիկների այս կամ այն արարքները

21:29 • 21/05

4 բաղադրիչ, որոնք կօգնեն կարճ ժամանակահատվածում ազատվել որովայնի ճարպաշերտերից

20:50 • 21/05

Պարզ միջոց արդյունավետ կերպով հերպեսն ու ստոմատիտը բուժելու համար

19:43 • 21/05

Բանջարեղենային դիետա. կազմվածքը կարգի բերելու և օրգանիզմը մաքրելու լավագույն միջոցը

19:39 • 21/05

Oմեգա-3 դեֆիցիտի մասին վկայող ակնհայտ ախտանշաններ

17:49 • 21/05

Մասնագետները նշել են, թե որ սովորությունները կօգնեն ավելի երկար ապրել

17:02 • 21/05

Գիտնականները կանաչ թեյի հյութահանուկը վերածել են քաղցկեղի դեմ հզոր դեղամիջոցի

16:18 • 21/05

Բերանի խոռոչի տհաճ հոտի առաջացման պատճառներն ու խնդրից ազատվելու եղանակները

14:10 • 21/05

Որ ախտանշաններն են վկայում վահանաձև գեղձի աշխատանքի խանգարման մասին

11:50 • 21/05

Գազավորված քաղցր ըմպելիքները չեն հանգեցնում ճարպակալման. գիտնականներ

11:42 • 21/05

Մայիսի 18-ից 20-ը մայրաքաղաքում ծնվել է 124 երեխա

21:30 • 20/05

Կանանց մոտ անցանկալի մազերի, պզուկների, դաշտանային ցիկլի խանգարումների և մի շարք այլ կանացի խնդիրների առաջացման պատճառները

20:26 • 20/05

Ի՞նչ է թրոմբը և ինչո՞ւ է այն պոկվում արյունատար անոթի պատից

19:10 • 20/05

Ասկարիդոզի ախտանշանները, բարդություններն ու կանխարգելումը

18:35 • 20/05

Շրթնաբորբ. առաջացման պատճառները, բուժումն ու կանխարգելումը

17:45 • 20/05

Ավելի քան 13 տեսակի քաղցկեղի զարգացման հիմնական պատճառը

15:59 • 20/05

5 զարմանալի ու հետաքրքիր փաստ մարդու արյան մասին

14:30 • 20/05

Էքստրեմալ դիետա 5 օրում մինչև 5 կիլոգրամ նիհարելու համար

13:00 • 20/05

Գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարման հիմնական պատճառներն ու հիվանդության տեսակները

22:06 • 19/05

Թայլանդական դիետա` 7 օրում մինչև 5 կգ ավելորդ քաշից ազատվելու համար

21:19 • 19/05

Կնոջ ինտիմ կյանքն ու հոգեկան վիճակը դաշտանադադարի ժամանակ

20:20 • 19/05

Արգանդի վզիկի քաղցկեղի մասին վկայող ախտանշաններ, որոնք ոչ մի դեպքում չի կարելի անտեսել

19:37 • 19/05

Գլխի ճակատային հատվածի ցավերի առաջացման հիմնական պատճառները

18:58 • 19/05

Որոնք են գաստրիտի ախտանշաններն ու առաջացման ամենատարածված պատճառները

15:34 • 19/05

Պարզ ու արդյունավետ միջոց՝ հոդերը բուժելու և ցավը մեղմելու համար

15:21 • 19/05

Կիտրոնով դիմակներ՝ մաշկը թարմացնելու և գունաբացելու համար

15:03 • 19/05

Երկշաբաթյա դիետա՝ 10 կգ ավելորդ քաշից ազատվելու համար

13:27 • 19/05

Ինչպես է մարդու օրգանիզմն արձագանքում սթրեսին. 8 տհաճ ախտանշան

11:34 • 19/05

Գիտնականները հայտնաբերել են երիտասարդության պահպանման պարզ ու արդյունավետ միջոց

22:10 • 18/05

Ինչպես այրել որովայնի ճարպերը առավոտյան 1 բաժակ բանանի հյութ ըմպելով

21:32 • 18/05

Կանանց մոտ 7 անհանգստացնող նախանշան, որ կարող են պայմանավորված լինել հորմոնալ խանգարումներով

20:59 • 18/05

4 բնական ըմպելիք՝ դաշտանադադարի ախտանշանները մեղմելու համար

20:01 • 18/05

Պարզ ու արդյունավետ միջոց, որը կօգնի վերականգնել ծերացած ու թուլացած մաշկի առաձգականությունը և թարմությունը

19:10 • 18/05

10 ախտանշան, որոնք վկայում են վահանաձև գեղձի աշխատանքի խանգարման մասին