Ինչ է կարելի անել և ինչ չի կարելի անել, եթե երխան ջերմում է. 7 ոսկե կանոն

20:24 • 10.07.17



Բարձր ջերմությունը ոչ միշտ է շատ վատ: Եթե մարդը ջերմում է, ապա նրա օրգանիզմը փորձում է պայքարել վարակների դեմ: Սա օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմն է, որն օգնում է պայքարել վիրուսների դեմ:

1. Որ դեպերում և ինչպես է պետք իջեցնել երեխայի մարմնի ջերմաստիճանը:


Երեխայի ջերմությունը հարկավոր է իջեցնել, եթե այն 39°C -ից բարձր է: Հարկավոր է իջեցնել մինչև 38.9°C (հետանցքային) (թևատակերում՝ 38.5°C): Որպես ջերմիջեցնող հարկավոր է օգտագործել պարացետամոլ ու իբուպրոֆեն, սակայն ոչ մի դեպքում չօգտագործել ասպիրին՝ հատկապես ջրծաղիկի ժամանակ: Երեխայի հագուստը հարկավոր է հանել և չփաթաթել նրան տաք ծածկոցներով: Սենյակի օդը պետք է մաքուր ու սառը լինի: Բացի այդ, ջերմությունն իջեցնելու համար արդյունավետ կլինի նաև սառը լոգանքը (ջրի ջերմաստիճանը պետք է մարմնի նորմալ ջերմաստիճանին համապատասխան լինի): Ոչ մի դեպքում չի կարելի սպիրտով շփումներ անել՝ հատկապես, եթե երեխան շատ փոքր է: Հարկ է հիշել, որ երեխաների համար ալկոհոլը թույն է:

2. Ինչու երբեմն պարացետամոլն ու իբուպրոֆենը չեն օգնում

Բանը նրանում է, որ երեխաների համար նախատեսված դեղորայքի չափաբաժինը կախված է երեխայի քաշից, իսկ արտադրողները երբեմն սահմանվածից ավելի փոքր չափաբաժին են օգտագործում: Բացի այդ, «6 ամսականից մինչև 3 տարեկան երեխաների համար նախատեսված» դեղամիջոցները նույնպես վստահելի չեն, քանի որ չի կարող նույն չափաբաժինը համապատասխան լինել և՛ 8կգ քաշով երեխայի, և՛ 18 կգ քաշով երեխայի համար:

3. Ինչպես հաշվարկել ջերմիջեցնող միջոցի ճիշտ չափաբաժինը

Պարացետամոլի մեկանգամյա օգտագործման չափաբաժինը 15 մգ/կգ-ն է: Սա նշանակում է, որ 10 կգ քաշով երեխայի համար նախատեսված չափաբաժինը 150 մգ-ն է (10կգ Х 15 =150), իսկ 15 կգ քաշով երեխայի համար՝ 225 մգ-ը (15Х15=225):  Անհրաժեշտության դեպքում այս չափաբաժնով դեղամիջոցը կարելի է տալ երեխային օրական մինչև 4 անգամ:

Իբուպրոֆենի մեկանգամյա օգտագործման չափաբաժինը 10 մգ/կգ-ն է: Սա նշանակում է, որ 8 կգ քաշով երեխային անհարժետ է 80 մգ իբուպրոֆեն, իսկ 20 կգ քաշով երեխային՝ 200 մգ: Դեղամիջոցը կարելի է տալ երեխային օրական 3 անգամից ոչ ավել:

Այս դեղամիջոցները 1-1,5 ժամվա ընթացքում 1-1,5 աստիճանով իջեցնում են ջերմաստիճանը, ինչը նշանակում է, որ այն երբեք չի իջեցնի ջերմաստիճանը մինչև նորմա համարվող 36,6 աստիճանի:

4. Որ դեղամիջոցները չի կարելի տալ երեխային

Անալգին

Այս դեղամիջոցը խիստ թունավոր է և խանգարում է արյան ստեղծման գործընթացը: Այլ ավելի անվնաս դեղամիջոցների բացակայության դեպքում մեկ անգամ կարելի է ջերմությունն իջեցնել անալգինով, սակայն ամեն անգամ այս դեղամիջոցի օգտագործումն անթույլատրելի է:

Ասպիրին (ացետիլսալիցիլաթթու)

Մինչև 12 տարեկան երեխաների բուժումը ասպիրինով անթույլատրելի է, քանի որ բարձր է Ռեյեի համախտանիշի առաջացման հավանականությունը:

Նիմեսուլիդ (Նայզ, Նիմուլիդ)

Մի քանի տարի առաջ այս դեղամիջոցը գովազդվում էր որպես երեխաների համար ջերմիջեցնող միջոց: Հնդկաստանում արտադրվող այս դեղամիջոցը շատ արդյունավետ կերպով իջեցնում է ջերմությունը, սակայն այն արգելված է, քանի որ ախտահարում է լյարդը:


5. Չի՛ կարելի

Բարձր ջերմության դեպքում չի կարելի է երեխայի մարմնին սառը իրեր դնել, քանի որ դրանց հետևանքով առաջանում են մաշկի անոթներ սպազմներ: Բացի այդ, եթե նույնիսկ մաշկի ջերմաստիճանն իջնում է, միևնույն է ներքին օրգանները շարունակում են ջերմել և դրանց ջերմաստիճանն էլ ավելի է բարձրանում, ինչը խիստ վտանգավոր է:

Չի կարելի նաև սպիրտով կամ քացախով շփումներ անել, քանի որ դրանք կարող են մաշկի միջոցով ներթափանցել օրգանիզմ և թունավորումներ առաջացնել:


6. Ինչ անել «սպիտակ տենդի» դեպքում

Տենդը օրգանիզմի պատասխանն է վարակներին, դրա պաշտպանիչ մեխանիզմը, որն օգնում է պայքարել վիրուսների դեմ: Եթե բարձր ջերմության դեպքում երեխայի մաշկը վարդագույն է ու մի փոքր խոնավ, ապա անհանգստանալու կարիք չկա, քանի որ ջերմության արտադրության ու դրա կորստի միջև բալանսը խախտված չէ: Սակայն եթե երեխան գունատ է, նրա ձեռքերն ու ոտքերը սառն են և նկատվում է դող, ապա նրա մոտ «սպիտակ տենդ» է, որի դեպքում առաջանում է անոթների սպազմ: «Սպիտակ տենդի» առաջացման պատճառները տարբեր են լինում (կենտրոնական նյարդային համակարգի վնասվածքներ, հեղուկի պակաս, արյան ցածր ճնշում և այլն): «Սպիտակ տենդի» դեպքում.

·         Փորձեք երեխային Նոշ-պայի կես դեղահաբ տալ: Հարկավոր է հաշվի առնել, որ ջերմիջեցնողը նորմալ չի ազդի, քանի դեռ կա անոթների սպազմ: Բացի այդ, հարկավոր է անհապաղ շտապ օգնություն կանչել:

·         Բացառեք ֆիզիկական ջերմիջեցման բոլոր մեթոդները (շփումներ, փաթաթումներ, սառը սավան և այլն), քանի որ առանց այդ էլ երեխայի մոտ կա անոթների սպազմ:

7. Դեղամիջոցների որ տեսակն է հարկավոր ընտրել

Դեղամիջոցի տեսակն (հեղուկ խառնուրդ, օշարակ, ծամվող հաբեր, մոմիկներ) ընտրելիս հարկավոր է հաշվի առնել, որ լուծույթներն ու օշարակներն ազդում են 20-30 րոպե անց, իսկ մոմիկները՝ 30-45 րոպե անց, սակայն դրանց ազդեցությունը երկարատև է: Մոմիկները կարելի է օգտագործել այն դեպքում, երբ երեխայի մոտ սրտխառնոց ու փսխում է առաջանում հեղուկ ընդունելիս, կամ նա հրաժարվում է դեղ խմել: Մոմիկները ցանկալի է օգտագործել երեխայի արտաթորելուց հետո: Դրանք շատ հարմար են գիշերվա ժամերին օգտագործելու համար:

Բուժիչ թուրմեր բարձր ջերմության դեպքում


Կարելի է 20 կաթիլ ակնամոմի թուրմն ավելացնել կես բաժակ տաք կաթին (եթե երեխան կաթը չի սիրում կամ օրգանիզմը լավ չի ընդունում, ապա կարելի է օգտագործել ¼ բաժակ կաթ կամ նույնիսկ մեկ ճաշի գդալ): Կաթի ու ակնամոմի համադրությունը շատ օգտակար է և արդյունավետ: Այն կօգնի բուժել թոքերի հիվանդությունները, գրիպն ու մրսածությունը, ինչպես նաև կբարելավի ինքնազգացողությունը, հոգեվիճակն ու քնի որակը:

Ակնամոմի 10%-անոց թուրմը կարելի է գնել դեղատնից: Այն շատ մատչելի է և կարելի է օգտագործել բավական երկար ժամանակ:

Այս միջոցը ցանկալի է ընդունել երեկոյան՝ քնելուց անմիջապես առաջ:

Մրսածության ու գրիպի բուժման դեպքում երեխաների մոտ դրական արդյունքն անմիջապես ակնհայտ է լինում: Երեկոյան հիվանդ երեխային 1-2 կաթիլ ակնամոմի թուրմ տալու դեպքում փոքրիկն առավոտյան արդեն շատ ավելի լավ կզգա իրեն:

Այս թուրմը նաև շատ արդյունավետ է սուր շնչառական վիրուսների, բրոնխիտի, թոքերի բորբոքման, տուբերկուլյոզի դեպքում: Այն նույնիսկ օգնում է մեղմացնել աղեստամոքսային տրակտի բորբոքումները:

Գաստրիտի կամ դուոդենիտի դեպքում նույնպես հարկավոր է միջոցներ ձեռնարկել՝ հիվանդության բարդացումից և ստամոքսի կամ տասներկումատնյա աղիքի խոցային հիվանդությունից խուսափելու համար, սակայն արդյունավետ, բայց վնասակար կողմնակի ազդեցություն չունեցող դեղամիջոցներն այդքան էլ շատ չեն: Նման դեղամիջոցներից մեկը ակնամոմի թուրմն է: Ընդ որում՝ այն կարելի է ընդունել ինչպես և մրսածության դեպքում (կաթի մեջ մի քանի կաթիլ թուրմ ավելացնել և ընդունել քնելուց առաջ):

Այս թուրմը նաև շատ արդյունավետ է պանկրեատիտի դեպքում: Այս հիվանդությունն առաջացնում է սաստիկ ցավեր: Ընդ որում՝ պանկրեատիտի հուսալի բուժում չկա: Այն սովորաբար բուժվում է ֆերմենտներով, որոնք փոխարինման են գալիս ենթաստանոքսային գեղձի աշխատանքին, ինչի արդյունքում գեղձը սկսում է ավելի ու ավելի վատ գործել: Այս թուրմը կօգնի բուժել պանկրեատիտը և կազատի նման բարդություններից:

Նյութի աղբյուրը՝ ognov.ru





ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

21:11 • 18/11

Ինչո՞վ կարող են պայմանավորված լինել գլխի տարբեր հատվածների մշտական ցավերը

20:06 • 18/11

Որոնք են կորյակների առաջացման պատճառները և ինչպես կարելի է բուժել ու կանխարգելել դրանք

15:14 • 18/11

5 պարզ քայլ՝ դեմենցիայի (թուլամտություն) առաջացման հավանականությունը նվազեցնելու համար

14:18 • 18/11

Արդյունավետ թուրմ, որը կօգնի բուժել ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքումը (պանկրեատիտ)

13:13 • 18/11

Ինչպես մեղմել ատամի ցավը. մի քանի պարզ ու արդյունավետ միջոց

12:15 • 18/11

Շաքարը նպաստում է վերքերի արագ ապաքինմանը. գիտնականներ

10:59 • 18/11

Որոնք են չիչխանի (облепиха) ամենաօգտակար հատկությունները

22:31 • 17/11

Խորհուրդներ կանանց գինեկոլոգներից. ինչպես պահպանել առողջությունը ցուրտ օրերին

21:35 • 17/11

Գեղեցիկ ու պիրկ կուրծք ունենալու համար լավագույն խորհուրդները

20:45 • 17/11

Կիտրոնային դիետա՝ 14 օրում 5 կիլոգրամ ավելորդ քաշից ազատվելու համար

20:18 • 17/11

Ինչպես բուժել ճիճվակրությունը. բաղադրատոմսեր Պայծառատես Վանգայից

19:22 • 17/11

Ասպիրինով դեմքի լավագույն դիմակներն ու դրանց հակացուցումները

19:03 • 17/11

Ինչու մրսածությունից հետո հազը երկար ժամանակ չի անցնում

18:55 • 17/11

Ինչպես բուժել երեխայի հազը. խորհուրդներ փորձառու մանկաբույժից

18:25 • 17/11

Նևրոզի ամենատարածված տեսակներից մեկի՝ նևրասթենիայի ախտանշաներնն ու բուժման համար լավագույն բուսական բաղադրատոմսերը

18:15 • 17/11

«Մարդը կարող է փոխել միայն ինքն իրեն». հայտնի հոգեբան Ալեքսանդր Սվիյաշի ամենասուր ու դիպուկ մտքերը

18:01 • 17/11

Ինչպես է օրական 3 բաժակ սուրճն ազդում գլխուղեղի, լյարդի և մյուս օրգանների վրա

16:12 • 17/11

6 արդյունավետ բնական միջոց՝ ցիստիտի բուժման համար

14:03 • 17/11

Ինչ է հեմանգիոման և որոնք են դրա տեսակները, առաջացման պատճառներն ու բուժման եղանակները

12:33 • 17/11

Նոյեմբերի 16-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 58 երեխա

11:12 • 17/11

Բնական դիմակ՝ մաշկի մուգ հետքերից ու սպիներից ազատվելու համար

22:08 • 16/11

Արյան շրջանառությունը կարգավորող լավագույն մթերքները

21:29 • 16/11

Արգանդի վզիկի քաղցկեղի հիմնական ախտանշաններն ու դրա առաջացման վրա ազդող գործոնները

20:43 • 16/11

Ինչպես բուժել ներաճած եղունգը. 4 արդյունավետ միջոց

19:56 • 16/11

Ինչ ազդեցություն է ունենում ջուրը մարդու օրգանիզմի վրա՝ կախված դրա ընդունման ժամից

19:10 • 16/11

Կնոջ օրգանիզմի վրա ազդող հորմոնները, դրանց նշանակությունն ու խորհուրդներ դրանց դիսբալանսը կարգավորելու համար

18:54 • 16/11

Պարզ մեթոդ՝ ոտքերի կոշտացած մաշկից, ճաքերից ու կոշտուկներից ազատվելու համար

18:52 • 16/11

Մատնաշունչ. առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժումը

18:10 • 16/11

Որոնք են քաղցկեղի առաջին ախտանշանները

17:39 • 16/11

Ինչ է սրտամկանի կաթվածը և որոնք են դրա առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

15:36 • 16/11

Երեխայի հիվանդ կոկորդը բուժելու տարածված մեթոդներ, որոնք իրականում անարդյունավետ են

13:47 • 16/11

5 սովորություն, որոնք կարող են կործանարար լինել երիկամների համար

12:59 • 16/11

Կիտրոնով բաղադրատոմսեր՝ մաշկը գունաբացելու և խոնավեցնելու համար

11:41 • 16/11

Նոյեմբերի 15-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 63 երեխա

11:33 • 16/11

6 պարզ միջոց՝ մեջքի ցավից առանց դեղամիջոցների ազատվելու համար

22:18 • 15/11

Կարելի է արդյոք սեքսով զբաղվել հղիության ընթացքում

21:37 • 15/11

Անբավարար արյան շրջանառության ախտանշաններն ու այն բարելավող պարզ խորհուրդներ

20:57 • 15/11

Բնական միջոց՝ ծերացած ու թուլացած մաշկը թարմացնելու և կրկին ձիգ ու առաձգական դարձնելու համար

20:45 • 15/11

Առողջական խնդիրներ, որոնք կարող են կոկորդում «գնդիկի» առկայության զգացում առաջացնել

20:19 • 15/11

Ժողովրդական պարզ միջոց գլխում և ականջներում լսվող աղմուկից ազատվելու համար

20:01 • 15/11

15 մթերք՝ հիշողությունը բարելավելու և գլխուղեղի աշխատանքը խթանելու համար

19:42 • 15/11

Ինչպես ճանաչել կրծքագեղձի քաղցկեղը. 11 վաղ փուլերի ախտանշան, որոնց շատ կանայք ուշադրություն չեն դարձնում

19:31 • 15/11

Ցիստիտն ու ինտիմ կյանքը. ինչ անել, որպեսզի հիվանդությունը սեռական ակտը չվերածի տհաճ փորձության

18:28 • 15/11

Մեկօրյա դիետա՝ կազմվածքն արագ կարգի բերելու և ավելորդ քաշից ազատվելու համար

17:55 • 15/11

Ինչպես կարգավորել աղիների աշխատանքն ու ազատվել փորկապությունից

17:23 • 15/11

Գլխուղեղի հիգիենան. 5 միջոց մտավոր կարողությունները պահպանելու համար

14:26 • 15/11

12 օգտակար սահմանափակում, որոնք կօգնեն առողջ ու երջանիկ երեխա մեծացնել

13:16 • 15/11

Ինչ առողջական խնդիրների մասին կարող է վկայել մեզի գույնը

11:55 • 15/11

Նոյեմբերի 14-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 56 երեխա

11:21 • 15/11

Բնական միջոց, որը կօգնի արդյունավետ կերպով բուժել տոնզիլիտը

22:48 • 14/11

Մեղրով ու ալյուրով ժողովրդական բաղադրատոմս ճարպուռուցքից(жировик) ազատվելու համար

21:39 • 14/11

Առողջությանն ու ճիշտ սննդակարգին վերաբերվող խորհուրդներ պայծառատես Վանգայից

20:56 • 14/11

Մազաթափությանը նպաստող գործոններն ու դրանից ազատվելու լավագույն միջոցները

20:29 • 14/11

Օստեոխոնդրոզի առաջացման պատճառներն ու բուժման միջոցները

19:42 • 14/11

Միրգ, որը օգնում է պայքարել շականակագեղձի քաղցկեղի և արյան բարձ ճնշման դեմ. նռան 12 ամենաօգտակար հատկությունները

19:32 • 14/11

Գլխուղեղի քաղցկեղի վաղ փուլերի ախտանշաններն ու ախտորոշման ամենաարդյունավետ մեթոդները

18:59 • 14/11

Ձվարանների բորբոքման տեսակները, ախտանշաններն ու կանխարգելման միջոցները

18:18 • 14/11

Սուրճն օգնում է կանխել գլխուղեղի կաթվածն ու ինֆարկտը. գիտնականներ

17:46 • 14/11

Քացախով աղցաններն օգնում են ազատվել ավելորդ քաշից. հետազոտություն

17:22 • 14/11

Ինչպես ազատվել մակաբույծներից հասարակ կերակրի սոդայի միջոցով

15:27 • 14/11

Ինչ է հարկավոր անել երեխայի ծուռթաթության դեպքում

13:10 • 14/11

Որոնք են գլխուղեղի կաթվածի հիմնական ախտանշանները

11:41 • 14/11

Նոյեմբերի 13-ին մայրաքաղաքում ծնվել է 63 երեխա

11:22 • 14/11

3 բնական ըմպելիք, որոնք նպաստում են արգանդի միոմայի և ձվարանների կիստայի բուժմանը

21:59 • 13/11

5 ախտանշան, որոնց դեպքում հարկավոր է անհապաղ խորհրդակցել գինեկոլոգի հետ

21:35 • 13/11

Լավագույն բնական միջոցները՝ սրտամկանի կաթվածի կանխարգելման ու սրտի առողջությության ամրապնդման համար

20:49 • 13/11

7 արդյունավետ բնական միջոց, որոնք կօգնեն ազատվել հերպեսից ընդամերը մեկ օրում

20:38 • 13/11

Ուրեապլազմոզի առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

19:57 • 13/11

Հիվանդություններ, որոնք կարող են աչքերի կարմրածության պատճառ դառնալ

18:51 • 13/11

Ինչ է քաղցկեղի մետաստազը, որոնք են դրա առաջացման պատճառները և բուժման ու կանխարգելման միջոցները

18:15 • 13/11

Ոսկեգույն դիմակ՝ դեմքի անցանկալի մազերից ու բշտիկներից ազատվելու համար

17:51 • 13/11

Որոնք են թութքի հիմնական տեսակները և դրանց առաջացման պատճառներն ու ախտանշանները

15:11 • 13/11

6 մթերք՝ լյարդը վերականգնելու և վնասակար տոքսիններից մաքրելու համար

13:44 • 13/11

Եռօրյա արդյունավետ դիետաներ, որոնք կօգնեն ազատվել մինչև 5 կգ ավելորդ քաշից

11:47 • 13/11

Նոյեմբերի 10-12-ը մայրաքաղաքում ծնվել է 174 երեխա

11:04 • 13/11

Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես են քնի խանգարումներն ազդում շաքարային դիաբետից տառապող կանանց վրա

21:40 • 12/11

Ինչպես բուժել հեշտոցային սնկային հիվանդությունները տնային պայմաններում

21:31 • 12/11

Որ դեղամիջոցներն են հանգեցնում տղամարդկանց մոտ սեռական անկարողության

20:44 • 12/11

Որ դեպքերում չի կարելի ջուր խմել և ինչ կարող է տեղի ունենալ հեղուկը չարաշահելու դեպքում

20:00 • 12/11

Ըստ որոշ մասնագետների ամենաարդյունավետ և արագ գործող դիմակը՝ մազաթափությունից ազատվելու համար

18:59 • 12/11

Հիվանդություններ և ախտանշաններ, որոնք կարող են ի հայտ գալ մակաբուծային վարակի պատճառով

17:31 • 12/11

Հայտնի մաշկաբանը ներկայացրել է առողջ ու գեղեցիկ մաշկ ունենալու հիմնական գաղտնիքները

15:25 • 12/11

Սրտամկանի կաթվածի առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժումը

13:55 • 12/11

Նորածինների մոտ կաթնասնկախտի առաջացման պատճառները, ախտանշանները և բուժման ու կանխարգելման միջոցները

12:20 • 12/11

Խնդիրներ, որոնք կարող են առաջանալ սրտանոթային հիվանդություններից տառապողների մոտ ծխելու պատճառով

11:30 • 12/11

Հոդատապի առաջացման պատճառները, ախտանշանները, կանխարգելումն ու դրա դեմ պայքարող  լավագույն բնական միջոցները

22:35 • 11/11

Մաստոպաթիայի(կրծքագեղձի բարորակ հիվանդություն) զարգացման փուլերն ու ախտանշանները

21:19 • 11/11

5-օրյա սննդակարգ՝ մինչև 5 կիլոգրամ ավելորդ քաշից ազատվելու համար

19:53 • 11/11

Ինչով է պայմանավորված ծխելը թողնելուց հետո առաջացած հազը

19:44 • 11/11

Արդյունավետ բնական միջոց, որը կօգնի մեղմել հոդացավերն առաջին իսկ պրոցեդուրայից հետո

19:14 • 11/11

Մարսողության խանգարման մասին վկայող հիմնական ախտանշաններն ու խորհուրդներ այդ խնդրից ազատվելու համար

15:08 • 11/11

15 ախտանշան, որ կարող են վկայել օրգանիզմում ի հայտ եկած տարբեր խնդիրների մասին

14:13 • 11/11

Արդյունավետ բնական միջոց՝ ծնկահոդի ցավից ազատվելու համար

13:30 • 11/11

Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես կարելի է արագ ազատվել ավելորդ քաշից

12:07 • 11/11

Ինչպես խուսափել գրիպից ու մրսածությունից

11:16 • 11/11

4 րոպե տևողությամբ մարզանք, որը կօգնի այրել 600 կալորիա

22:44 • 10/11

Որոնք են դերմատոմիկոզի (սնկային վարակ) առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման և կանխարգելման միջոցները

21:52 • 10/11

Ինչպես մեղմել գլխացավն առանց դեղորայքի

21:06 • 10/11

Թութքի առաջացման պատճառներն ու ախտանշանները. 10 բնական միջոց թութքի բուժման համար

20:17 • 10/11

Արդյունավետ բնական միջոցներ ձգվածքներից ազատվելու համար