25 տարածված սխալ կարծիք կրծքագեղձի քաղցկեղի մասին

21:47 • 14.07.18



Պրակտիկորեն ամեն օր հանդիպում են հիվանդների, որոնք վստահ են կրծքագեղձի քաղցկեղին վերաբերող որոշ «փաստերի» ճշմարտության մեջ, մինչդեռ դրանք իրականությանը չեն համապատասխանում: breast.am կայքը ներկայացրել է կրծքագեղձի քաղցկեղի միֆերի մասին մի հետաքրքիր շարք՝ փորձելով փոխել հանրության պատկերացումն այս հիվանդության մասին:

ՄԻՖ 1. Կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդանում են միայն այն կանայք, ովքեր ունեն նման հիվանդության պատմություն իրենցհարազատների շրջանում:

 

Ո՛չ: Կրծքագեղձի քաղցկեղի միայն 10%-ն է զարգանում ժառանգական նախատրամադրվածությամբ պայմանավորված: Ավելին, 70% դեպքերում կանանց շրջանում կարելի է անգամ չգտնել կրծքագեղձի քաղցկեղի հիմնական ռիսկի գործոնների առկայությունը: Միաժամանակ հարկ է նշել, որ կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը կրկնապատկվում է, եթե ընտանեկան պատմության մեջ առկա է կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդ հարազատ (ծնող, քույր, եղբայր, երեխա): Ռիսկը է՛լ ավելի բարձր է, եթե այդպիսիք երկուսն են, օրինակ՝ երկու քույր:

 

ՄԻՖ 2. Երկաթե բռնակներ ունեցող կրծկալները բարձրացնում են կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը:

 

Ո՛Չ: Սա ընդամենը վարկած է, որը, սակայն, մի շարք հետազոտությունների արդյունքում այդպես էլ չի հաստատվել: Այսինքն, չկա որևէ ապացույց, որ սեղմող կրծկալները կամ, առհասարակ, որևէ հագուստ կարող է նպաստել քաղցկեղի զարգացմանը: Միևնույն ժամանակ հարկ ենք համարում նշել, որ երկաթե բռնակներով կրծկալները կամ կրծկալի սխալ ընտրած չափը կարող են հանգեցնել կրծքում խրոնիկական ցավի։

 

ՄԻՖ 3. Կրծքագեղձում շոշափվող ցանկացած գոյացություն քաղցկեղ է:

 

Ո՛Չ: Կրծքագեղձում շոշափվող գոյացությունների 80%-ից ավելին բարորակ է (ֆիբրոզ փոփոխություններ, կիստաներ և այլն): Այնուամենայնիվ, բժիշկները խրախուսում են բժշկի դիմել կրծքագեղձում ցանկացած բան շոշափելիս, քանի որ վաղ փուլում հայտնաբերված քաղցկեղի լիովին բուժման հավանականությունը մեծ է: Բժշկի ցուցումով կատարվում է կրծքագեղձի ուլտրաձայնային կամ մամոգրաֆիկ հետազոտություն, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ բիոպսիա՝ գոյացության բնույթը վերջնականապես որոշելու համար:

 

ՄԻՖ 4. Վիրահատությունը նպաստում է ուռուցքի տարածմանը:

 

Ո՛Չ: Կրծքագեղձի վիրահատությունը չի կարող դառնալ քաղցկեղի առաջացման պատճառ կամ հանգեցնել առկա ուռուցքի տարածմանը: Համենայն դեպս, այսօրվա դրությամբ, գիտնականները այդպիսի կապ չեն գտել: Կան հետազոտություններ կենդանիների շրջանում, երբ հիմնական ուռուցքը հեռացնելուց հետո կարճ ժամանակում աճում է արդեն առկա մետաստատիկ օջախների զարգացման տեմպը: Սակայն նման բան չի նկատվել մարդկանց մոտ:

 

ՄԻՖ 5. Կրծքագեղձի սիլիկոնե իմպլանտները բարձրացնում են քաղցկեղի առաջացման ռիսկը:

 

Ո՛Չ: Կատարվել են բազմաթիվ հետազոտություններ այս խնդրի շուրջ, և չի հայտնաբերվել որևէ կապ սիլիկոնե իմպլանտների ու կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման միջև: Սակայն պետք է նշել, որ իմպլանտների առկայությունը դժվարացնում է ստանդարտ մամոգրաֆիան, և լրացուցիչ ինֆորմացիայի համար հնարավոր է նաև կրծքագեղձի մագնիս-ռեզոնանսային հետազոտության անհր
աժեշտություն:

 

ՄԻֆ 6. Ամեն 8-րդ կին հիվանդանում է կրծքագեղձի քաղցկեղով:

 

Հաճախ կարելի է նման ինֆորմացիա հանդիպել հանրային հոդվածներում, երբ լուսաբանվում է խնդրի արդիականությունը և հիվանդության տարածվածությունը: Սակայն մոռանում են նշել, որ դա հավաքական ռիսկն է: Այսինքն՝ հիվանդության առաջացման ռիսկը մեծանում է տարիքին զուգահեռ: Տարբեր հետազոտությունների տվյալներով մինչև 30-40 տարեկան կանանց շրջանում կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդանում է միջինում 250-500 կանանցից 1-ը, իսկ արդեն մինչև 85 տարեկան ապրած կանանց շրջանում ռիսկը չափազանց մեծանում է` միջինում 8-ից 1-ը:

 

ՄԻՖ 7. Հակաքրտնարտադրության միջոցների օգտագործումը բարձրացնում է կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը:

 

Իրականում այս խնդրի շուրջ ԱՄՆ-ում կատարվել են լուրջ հետազոտություններ: The American Cancer Society-ն հերքել է կապը հակապերսպերանտների և կրծքագեղձի քաղցկեղի միջև՝ ավելացնելով սակայն, որ նման հետազոտությունները դեռ կշարունակվեն: Բանն այն է, որ մի փոքր հետազոտության ժամանակ կրծքագեղձի ուռուցքի մեջ հայտնաբերվել էին պարաբեններ: Դրանք նյութեր են, որոնք օգտագործվում են հակաքրտնարտադրության միջոցների արտադրության մեջ և ունեն թույլ արտահայտված էստրոգենային (էստրոգեններ՝ կանացի հորմոններ) հատկություն: Խորացված հետազոտությունների արդյունքում դրանց օգտագործումից որևէ վտանգ չեն հայտնաբերել: Ավելին, կասկածի տակ է դրվել պարաբենների՝ ուռուցքում հայտնվելու աղբյուրը: Իրարամերժ արդյունքներով բազմաթիվ հետազոտություններ կան նաև ալյումինում պարունակող հակաքրտինքային միջոցների և կրծքագեղձի քաղցկեղի միջև կապի վերաբերյալ, բայց դեռևս չկա որևէ հստակ պատասխան: Այնուամենայնիվ խրախուսելի չէ օգտագործել այնպիսիք, որոնց բաղադրության մեջ առկա է որևէ երկաթի, և հատկապես ալյումինումի պարունակություն:

 

ՄԻֆ 8. Մեծ կրծքագեղձ ունեցող կանանց մոտ այդ օրգանի քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը բարձր է, և հակառակը:

 

Իրականում կրծքագեղձի չափերը չունեն որևէ կապ քաղցկեղի առաջացման ռիսկի հետ: Իհարկե, մեծ կուրծքը դժվարացնում է կրծքագեղձի ինքնազննումը և կլինիկական քննությունը բժշկի կողմից, երբեմն դժվարացնում է անգամ մամոգրաֆիկ կամ մագնիս-ռեզոնանսային հետազոտությունը, բայց ոչ ավելին: Սակայն, միաժամանակ պետք է նշել նաև, որ չափազանց փոքր կուրծքը ևս դժվարացնում է մամոգրաֆիկ հետազոտության ընթացքը: Բոլոր կանանց պրոֆիլակտիկ հետազոտությունների ժամանակացույցը կազմվում է առանց կրծքագեղձի չափերը հաշվի առնելու:

 

ՄԻՖ 9. Կրծքագեղձի քաղցկեղը հայտնվում է կրծքում միայն շոշափվող գոյացության տեսքով: (Նշենք, որ կրծքագեղձում շոշափվողգոյացությունների մեծ մասը բարորակ է):

 

Այո, մեծամասամբ քաղցկեղը հայտնվում է գոյացության տեսքով, սակայն կարող է ոչինչ չշոշափվել, և հիվանդությունը կարող է ի հայտ գալ, օրինակ` մաշկի այտուցով, մաշկի ծածանք-կարմրությամբ, մաշկի փոփոխությամբ` «լիմոնի կեղևի» տեսքով, պտուկի հաստացմամբ կամ թեփոտմամբ, պտուկի ներքաշվածությամբ, պտուկից առատ արտադրությամբ: Հազվադեպ, բայց պատահում են դեպքեր, երբ կրծքագեղձի առաջնային քաղցկեղը հայտնաբերվում է անութափոսի (թևատակի) ավշային հանգույցների ախտահարմամբ: Այսինքն՝ հայտնաբերվում են զգալի մեծացած ավշային հանգույցներ, սակայն կրծքում ոչինչ չի հայտնաբերվում: Սա կոչվում է օկկուլտ քաղցկեղ:

 

ՄԻՖ 10. Կուրծքը ամբողջովին հեռացնելուց հետո այլևս հնարավոր չէ քաղցկեղի տեղային զարգացումը:

 

Իրականում փոքր հավանականությամբ, բայց կուրծքը հեռացնելուց հետո կրծքագեղձի քաղցկեղը կարող է հայտնվել հետվիրահատական սպիի շրջանում հիվանդության կրկնության կամ տարածվածության տեսքով, իսկ շատ հազվադեպ՝ կրծքագեղձի մնացորդային ու չհեռացված հյուսվածքից՝ որպես առաջնային, այսինքն` նոր ուռուցք: Նման բան հանդիպում է (մոտ 5% դեպքերում) BRCA1 և BRCA2 գեների մուտացիայով պայմանավորված պրոֆիլակտիկ կրծքագեղձերի հեռացումից հետո: Հիշեցնենք, որ այս գեների մուտացիայի առկայության դեպքում բավական բարձր է կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը:

 

ՄԻՖ 11. Հայրական կողմից քաղցկեղով հիվանդ հարազատ ունենալը չի ազդում կրծքագեղձի քաղցկեղի ռիսկի գործոնի վրա:

 

Իրականում ռիսկի գործոնը մեծանում է նաև, եթե կնոջ հայրն է տառապել կրծքի քաղցկեղով (այո, նաև տղամարդկանց մոտ է հանդիպում կրծքագեղձի քաղցկեղ, բայց համեմատաբար ավելի հազվադեպ): Սակայն առավել մեծ ուշադրություն է պետք դարձնել հայրական կողմում կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդ կին-հարազատներ ունենալու հանգամանքին: Կա նաև ինֆորմացիա, որ այս հիվանդության ընտանեկան նախատրամադրվածությունը մեծանում է, եթե հայրական կողմի տղամարդկանց մոտ հանդիպել է շագանակագեղձի կամ հաստ աղիքի քաղցկեղ, բայց երիտասարդ տարիքում:

 

ՄԻՖ 12. Կոֆեինը նպաստում է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացմանը:

 

Ո՛չ: Գիտնականները չեն գտել որևէ պատճառահետևանքային կապ սննդային կոֆեինի և կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման միջև: Ավելին, կան որոշ հետազոտություններ, որ կոֆեինը չնչին մակարդակով, բայց իջեցնում է այդ հիվանդության ռիսկը: Վերջերս գրականությունում սկսել են կասկածի տակ դնել այն տարածված միտքը՝ իբր կոֆեինը նպաստում է կրծքագեղձի ցավին:

 

ՄԻՖ 13. Եթե կինն ունի կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման բարձր ռիսկ, ապա դրա դեմ ոչինչ անել հնարավոր չէ:

 

Ո՛չ իհարկե: Կինը շատ բան կարող է անել: Օրինակ՝ իջեցնել քաշը, եթե գեր է, կանոնավոր կատարել մարմնամարզություններ, հաճախել լողի, հրաժարվել ալկոհոլային խմիչքներից կամ նվազեցնել օգտագործումը, պարբերաբար հետազոտվել, ինչպես նաև կանոնավոր կատարել ինքնազննում: Ցանկալի է նաև ծխախոտից հրաժարվելը: Որոշ դեպքերում՝ շատ բարձր ռիսկի ժամանակ, պրոֆիլակտիկ նկատառումներով բժշկի հսկողության տակ կարելի է օգտագործել որոշ դեղամիջոցներ: Արևմտյան երկրներում քննարկում են նաև կրծքագեղձերի պրոֆիլակտիկ ենթամաշկային հեռացումը:

 

ՄԻՖ 14. Օջախային մաստոպատիան (կրծքագեղձում շոշափվող ֆիբրոզ–կիստոզ փոփոխությունները) անպայման համարվում էնախաքաղցկեղային հիվանդություն:

 

Նախկինում համարվում էր, որ օջախային մաստոպատիան քաղցկեղի վերածվելու շատ բարձր ռիսկ ունի, սակայն հետագայում հետազոտություններն ապացուցեցին, որ այդ միտքը շատ չափազանցված է: Հետևաբար կրծքագեղձում ինքնազննման ժամանակ հաճախ շոշափվող կոշտուկները կարող են անհիմն անհանգստության առիթ լինել: Պետք չէ ժամանակից շուտ խուճապի մատնվել, բայց ՀԱՐԿԱՎՈՐ Է ՊԱՐՏԱԴԻՐ դիմել կրծքագեղձի մասնագետի կամ կատարել կրծքագեղձի մամոգրաֆիկ կամ ուլտրաձայնային հետազոտություն:

 

Միֆ 15. Ամենամյա մամոգրաֆիան այնքան է ճառագայթում, որ դա կարող է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման պատճառ դառնալ:

 

Ո՛չ: Չնայած այն փաստին, որ ռադիացիոն ճառագայթը բարձրացնում է քաղցկեղի զարգացման ռիսկը, ճառագայթի այն չափը, որը կիրառվում է մամոգրաֆիկ քննության ժամանակ, ծայրահեղ չնչին է այդ հետազոտման պրոֆիլակտիկ օգտակարության համեմատ: Մամոգրաֆիան կարող է հայտնաբերել վտանգավոր հիվանդությունը դեռ չշոշափվող փուլում, ինչը շատերի մոտ զգալի բարձրացնում է լիովին բուժվելու հավանականությունը:

 

Միֆ 16. Կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքում բիոպսիան (բարակ կամ հաստասեղային ճանապարհով ուռուցքի նմուշի ստացումը) կարող էնպաստել ուռուցքի տարածմանը:

 

Իրականում չկա որևէ ապացույց դրա մասին:
Դեռևս 2004 թվականին ամերիկացի գիտնականները լայնածավալ հետազոտության արդյունքում ապացուցվեց, որ բիոպսիայի ենթարկված հիվանդների մոտ չի բարձրանում ուռուցքի տարածման ռիսկը (թե՛ տեղային, թե՛ դեպի հեռակա օրգաններ)՝ ի տարբերություն հիվանդների, որոնց դեպքում չի կատարվել այդ միջամտությունը:

 

Միֆ 17. Սիրտ–անոթային հիվանդություններից հետո կրծքագեղձի քաղցկեղը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը՝ որպես մահացության պատճառ:

 

Իրականում կրծքագեղձի քաղցկեղից մահացությունը որոշ երկրներում, հատկապես զարգացած երկրներում (Անգլիա, Ֆրանսիա, ԱՄՆ, Դանիա, անգամ Հունգարիա) ունի իջնելու միտում: Օրինակ ԱՄՆ-ում այդ հիվանդությունից մահացության ցուցանիշը իջնում է տարեկան 1.7%-ով: ԱՄՆ-ն այդ հիվանդության պատճառով տարեկան կորցնում է մոտ 40 000 կին: Իսկ այդ երկրում դժբախտ պատահարներից մահանում է 96 000 կին, թոքի քաղցկեղից՝ 71 000, խրոնիկական ռեսպիրատոր հիվանդություններից՝ 67 000:

 

Միֆ 18. Եթե մամոգրաֆիկ քննությամբ կրծքագեղձում չի հայտնաբերվել քաղցկեղային գոյացություն, այլևս անհանգստանալու և բժշկի մոտ հետազոտվելու կարիք չկա:

 

Չնայած մամոգրաֆիկ քննության բարձր նշանակությանը՝ կրծքագեղձի քաղցկեղը կարող է բաց թողնվել անգամ 10%-ից ավել դեպքերում: Դրա պատճառները տարբեր են՝ քաղցկեղի տեսակը, նրա կլինիկական դրսևորումը, տեղակայումը կրծքագեղձում և այլն: Ահա թե ինչու է կարևոր ստուգումը անցկացնել համալիր ձևով, որի մեջ անպայման պետք է ընդգրկվեն ինքնազննումը, մասնագետ-մամոլոգի զննումը և այդ ամենի կանոնավոր պարբերականությունը:

 

Միֆ 19. Եթե կինը կրծքով կերակրելու ընթացքում ունեցել է կրծքագեղձի քաղցկեղ, ապա նրա կաթը վնասել է նորածնին: 

 

Ո՛չ իհարկե: Հաճախ այս հարցը բարձրաձայնում են երիտասարդ պացիենտները, որոնց մոտ գոյացությունը հայտնաբերվել է կերակրելու ընթացքում: Նույնիսկ այդ դեպքերում մայրական կաթը բացարձակ անվնաս է երեխայի համար, եթե իհարկե այդ ընթացքում մայրը չի ստանում հակաուռուցքային քիմիաթերապիա կամ հորմոնոթերապիա: Որպես կանոն՝ սպեցիֆիկ բուժումն սկսելուց առաջ բժիշկը խորհուրդ է տալիս դադարեցնել կրծքով կերակրելը:

 

Միֆ 20. Կրծքագեղձի ամբողջական հեռացումը բարձրացնում է լիովին բուժվելու հավանականությունը՝ ի տարբերություն կրծքագեղձից միայն գոյացության լայնակի հեռացման՝հետվիրահատական ճառագայթային բուժման հետ միասին:

 

Բազմաթիվ հետազոտություններ արդեն վաղուց ապացուցել են, որ եթե կրծքագեղձից հեռացվում է միայն ուռուցքը (առողջ հյուսվածքների սահմանում), և այնուհետև կատարվում է ճառագայթային բուժում, ապա բուժման արդյունքները նույնն են, ինչ սպասվում է կրծքագեղձի ամբողջական հեռացումից հետո: Միաժամանակ կարևոր եմ համարում նշել, որ կան ուռուցքի տեսակներ, որոնց դեպքում կրծքագեղձի ամբողջական հեռացումը գերադասելի է: Այսօր գիտությունը կրծքագեղձը պահպանելու մեծ հնարավորություն է տալիս, և իր ուժերի վրա վստահ ու բանիմաց ուռուցքաբան-վիրաբույժը հիվանդին ճիշտ ուղղություն կտա:

 

Միֆ 21. Կա թյուր կարծիք՝ իբրև կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը նորմալ քաշ ունեցող և ծանրաքաշ կանանց մոտ հավասար է:

 

Իրականում գեր կանանց մոտ ավելի մեծ է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը, մանավանդ եթե կինը գիրացել է դաշտանադադարի ձևավորման ընթացքում կամ դրանից հետո: Հետևե՛ք Ձեր քաշին:

 

Միֆ 22. Կա կարծիք՝ իբր անպտղության դեմ երկարատև բուժումը մեծ հավանականությամբ կհանգեցնի կրծքագեղձի քաղցկեղիառաջացման:

 

Այս ենթադրության համար հիմք է հանդիսանում այն հանգամանքը, որ անպտղության բուժման մեջ կիրառվում է կանացի հորմոն էստրոգենը: Այդ իսկ պատճառով կատարվել են բազմաթիվ հետազոտություններ այս ոլորտում, սակայն այդ կապն ապացուցել չի հաջողվել: Միայն մի փոքր ռիսկ է նկատվել այն կանանց շրջանում, ովքեր սկսում են էքստրակորպորալ բեղմնավորման փորձերը մինչև 24 տարեկանը: Այս ոլորտում կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկերի գիտական ուսումնասիրությունները շարունակվում են:

 

Միֆ 23. Կա կարծիք՝ իբրև կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը բարձր է այն կանանց շրջանում, որոնց բնակության վայրը մոտ է բարձրլարում ունեցող էլեկտրակայաններին կամ լարանցումներին:

 

ԱՄՆ-ում անցկացված մի քանի ծավալուն հետազոտություններ հերքել են այդ կարծիքը՝ չգտնելով որևէ կապ դրանց միջև:

 

Միֆ 24. Հղիության արհեստական ընդհատումները բերում են կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկի բարձրացմանը:

Նման հայտարարությամբ հաճախ հանդես են գալիս այն կազմակերպությունները, որոնք պայքարում են հղիության արհեստական ընդհատման դեմ: Անգամ դատական ատյաններում վերոնշյալ կապն ապացուցելու փորձեր են արվել: Սակայն բազմաթիվ լուրջ հետազոտություններ չեն կարողացել գտնել պատճառահետևանքային կապ հղիության արհեստական ընդհատման և կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման միջև: Այս միջազգային կոնսենսուսի հետ համաձայն են մի շարք հեղինակավոր բժշկական կառույցներ, որոնց թվում են Առողջապաhության համաշխարհային կազմակերպությունը (WHO), Ամերիկյան ուռուցքաբանական միությունը, Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի մի շարք հեղինակավոր կազմակերպություններ:

Միֆ 25. Կրծքագեղձի քաղցկեղը հնարավոր է ամբողջովին կանխարգելել:

Ցավոք, ոչ: Իհարկե, կարելի է որոշել և նշել ռիսկի գործոնները (օրինակ՝ ընտանեկան պատմություն, գենային մուտացիաներ), փոխել կենսաձևը (ալկոհոլի և ծխախոտի օգտագործման նվազեցում, քաշի նվազեցում, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվություն), ինչը կիջեցնի կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման հավանականությունը: Կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդ կանանց գրեթե 70%-ի մոտ չի հայտնաբերվում որևէ ռիսկի գործոն: Սա նշանակում է, որ հիվանդությունը կարող է առաջանալ հանկարծակի, սպոնտան և դեռևս անհայտ պատճառներով:

 





Загрузка...

ԼՐԱՀՈՍՕրվա բոլոր նորությունները

20:49 • 15/07

Որովայնի շրջանում առաջացող ցավերի հիմնական պատճառները

19:48 • 15/07

Ի՞նչ է կրծքագեղձի կիստան և արդյո՞ք այն իրենից վտանգ է ներկայացնում

22:10 • 14/07

Ինչով կարող է պայմանավորված լինել սրտի հատվածի ցավը

21:47 • 14/07

25 տարածված սխալ կարծիք կրծքագեղձի քաղցկեղի մասին

20:45 • 14/07

Երեխայի զարգացման «օրացույցը». ինչ հմտություններ է ունենում փոքրիկը 3.5 տարեկանում

19:57 • 14/07

Ինչպես մեկ շաբաթում ազատվել 10 կգ ավելորդ քաշից. բժիշկների մշակած արդյունավետ դիետան

19:15 • 14/07

Կանանց օրգանիզմի համար ամենակարևոր ու օգտակար 4 մթերքը

18:52 • 14/07

Արյան հետքեր մեզի մեջ. ինչի մասին կարող են վկայել արնահոսության 5 տեսակները

22:24 • 13/07

Սեքսի ազդեցությունը մարդու ֆիզիկական ու մտավոր առողջության վրա․ ճիշտ և սխալ փաստարկներ

21:27 • 13/07

Ցելյուլիտի առաջացման 3 հիմնական պատճառները

21:04 • 13/07

Որոնք են վարսերի վաղաժամ ճերմակելու հիմնական պատճառները

19:44 • 13/07

Ոտքերի այտուցվածությունից ազատվելու ժողովրդական բաղադրատոմսեր

18:58 • 13/07

Երբ սիրտը վտանգված է. ո՞ր դեպքերում է շոգը դառնում վտանգավոր

18:40 • 13/07

Արյունատար անոթները մաքրող շատ պարզ բաղադրատոմս

18:11 • 13/07

«Կանացի» 7 հիվանդություն, որոնցով տառապում են նաև տղամարդիկ

22:30 • 12/07

3 արդյունավետ բնական միջոց ծխելը հեշտությամբ թողնելու համար

21:59 • 12/07

Ախտանշան, որոնք վկայում են միգրենի առկայության մասին

21:08 • 12/07

Մկանային ջղաձգումների(սպազմեր) առաջացման պատճառներն ու բուժման ժողովրդական բաղադրատոմսեր

20:21 • 12/07

Ինչպես խուսափել օստեոպորոզից. 10 խորհուրդ հենաշարժային համակարգի առողջության պահպանման համար

19:14 • 12/07

Կրծքագեղձի ամենատարածված հիվանդության՝ մաստոպաթիայի((կրծքագեղձախտ) առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժումը

18:51 • 12/07

Որոնք են սրտային անբավարարության առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու կանխարգելման միջոցները

22:15 • 11/07

Երակների վարիկոզ լայնացումից ազատվելու ժողովրդական 11 լավագույն միջոցները

21:33 • 11/07

Արդյունավետ միջոց՝ ձգվածքներից ու ցելյուլիտից ազատվելու համար

20:56 • 11/07

Ամենահաճախ հանդիպող գինեկոլոգիական հիվանդության՝ կոլպիտի առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժումը

20:45 • 11/07

Ինչու է թրթռում աչքը. գործոններ ու հիվանդություններ, որոնք առաջացնում են աչքի ջղաձգություն

19:24 • 11/07

Արդյունավետ բաղադրատոմս` խոլեստերինի մակարդակն իջեցնելու և ավելորդ ճարպից ազատվելու

18:25 • 11/07

Հորմոնալ դիսբալանսի մասին վկայող ախտանշաններ, որոնք կարող են արտահայտվել մարդու արտաքինի վրա

22:20 • 10/07

Էրեկտիլ դիսֆունկցիայի(իմպոտենցիա) առաջացման պատճառներն ու ռիսկի գործոնները

21:59 • 10/07

Եռօրյա արդյունավետ դիետա, որը կօգնի կարճ ժամանակահատվածում կարգի բերել կազմվածքն ու ազատվել ավելորդ քաշից

21:15 • 10/07

5 արտասովոր ախտանշան, որոնք կարող են պայմանավորված լինել կրծքագեղձի քաղցկեղով

20:38 • 10/07

Աղիների բորբոքային հիվանդությունները բարձրացնում են սրտամկանի կաթվածի առաջացման հավանականությունը

19:59 • 10/07

Գլխուղեղի «լուռ» կաթված. վտանգավոր խնդիր, որը հաճախ աննկատ է մնում

19:15 • 10/07

Ժողովրդական միջոց, որը կօգնի մաքրել արյունատար անոթներն ու կարգավորել արյան շրջանառությունը

18:42 • 10/07

Խորհուրդներ գինեկոլոգից, որոնց պետք է հետևի յուրաքանչյուր կին

22:18 • 09/07

Ինչ է ամենորեան (դաշտանի բացակայություն) և որոնք են դրա տեսակները, առաջացման պատճառներն ու հիմնական ախտանշանները

21:30 • 09/07

Դեմքի ծակոտիները նեղացնելու և մաշկը հարթեցնելու բնական դիմակ

20:52 • 09/07

Որն է զարկերակային ճնշման նորման և որ դեպքերում է ճնշումը համարվում ցածր կամ բարձր

20:10 • 09/07

Որ սննդամթերքն է բարձրացնում քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը

19:20 • 09/07

Դիետա ալարկոտների համար. ինչպես ազատվել ավելորդ քաշից՝ առանց լուրջ ջանքեր գործադրելու

19:06 • 09/07

Վահանաձև գեղձի հիմնական գործառույթներն ու հիվանդությունները

21:30 • 08/07

Ինտիմ հատվածների սխալ հիգիենան կարող է ճակատագրական լինել. «չի կարելիներ», որոնց մասին շատերը չգիտեն

21:02 • 08/07

Քաղցկեղի մասին վկայող 20 ախտանշան, որոնք ոչ մի դեպքում չի կարելի անտեսել

20:15 • 08/07

Սրտամկանի կաթվածի հիմնական ախտանշանները. ինչ է պետք իմանալ՝ ստամկանի կաթվածից խուսափելու համար

19:00 • 08/07

Բնական բաղադրատոմս` դեմքի մազերից երկար ժամանակով ազատվելու համար

17:54 • 08/07

Որոնք են մազերի վաղաժամ ճերմակելու հիմնական պատճառները

15:54 • 08/07

Պսորիազի առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

22:19 • 07/07

Մաստոպաթիա՞, թե` կրծքագեղձի քաղցկեղ. առաջին ախտանշաններն ու վաղ ախտորոշումը

21:20 • 07/07

Դեպրեսիայի ֆիզիկական դրսևորումներ, որոնք քչերին են հայտնի

20:40 • 07/07

Գործոններ և հիվանդություններ, որոնք կարող են աչքերի տակ պարկերի առաջացման պատճառ լինեն

19:54 • 07/07

Լավագույն բնական միջոցներն արյունը ջրիկացնելու և արյան շրջանառությունը բարելավելու համար

19:12 • 07/07

Ինչպես 8 օրում ազատվել 6կգ ավելորդ քաշից. «ջրային» դիետայի սկզբունքներն ու հակացուցումները

18:02 • 07/07

«Վատ» խոլեստերինի մակարդակն արյան մեջ իջացնելու բնական ու արդյունավետ միջոցներ

22:15 • 06/07

Զույգերի սեռական փոխհարաբերությունների վրա ազդող գործոնները

20:22 • 06/07

Եղունգների փխրունության հիմնական պատճառը

20:00 • 06/07

Ինչպես ազատվել ավելորդ քաշից և պահպանել սլացիկ կազմվածքը 40 տարեկանից հետո

19:22 • 06/07

Լեղապարկի ջրգողության(լեղապարկի կիստա) ախտանշանները, բուժումն ու կանխարգելումը

18:30 • 06/07

Որոնք են օրգանիզմում վիտամին E-ի դեֆիցիտի մասին վկայող 7 հիմնական ախտանշանները

17:39 • 06/07

Քաղցկեղի 15 ախտանշան, որոնք կանայք հաճախ անտեսում են

22:16 • 05/07

Ինչո՞վ է վտանգավոր սեռական ակտը դաշտանի ժամանակ. խորհուրդներ այդ օրերին սեքսով զբաղվողներին

21:39 • 05/07

Վանգայի 40 բաղադրատոմսերը, որոնք կօգնեն բուժել տարբեր հիվանդություններ

20:48 • 05/07

Փաստեր, որ անհրաժեշտ է իմանալ անեմիայի մասին

19:55 • 05/07

Արգանդի վզիկի քաղցկեղ. վտանգը, զարգացման պատճառները, ախտանշաններն ու կանխարգելումը

19:12 • 05/07

Որոնք են կորյակների առաջացման պատճառները և ինչպես կարելի է բուժել ու կանխարգելել դրանք

18:49 • 05/07

Ինչ է նևրոզը և որոնք են դրա ախտանշաններն ու բուժման միջոցները

22:21 • 04/07

Ինչով է պայմանավորված սեքսից հետո որովայնի ստորին հատվածի ուժգին ցավը

21:08 • 04/07

Թևատակերի տհաճ հոտից ազատվելու 5 այլընտրանքային տարբերակ

20:33 • 04/07

Ինչպե՞ս ազատվել հորմոնների պատճառով ձեռք բերված ավելորդ քաշից

19:44 • 04/07

Մակաբույծների 3 հիմնական տեսակները, վարակվածության ախտանշաններն ու լավագույն բնական միջոցը դրանցից ազատվելու համար

19:15 • 04/07

5 բնական միջոց, որոնք կօգնեն ազատվել ականջներում լսվող տհաճ աղմուկից

18:53 • 04/07

Երեխաների մոտ ռևմատոիդ արթրիտի առաջացման պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

22:50 • 03/07

Որոնք են սեռական օրգանների քորի առաջացման հիմնական պատճառները

21:35 • 03/07

Ամենօրյա սովորություններ, որոնց հետևանքով կանանց կուրծքը կորցնում է իր առաձգականությունը

21:19 • 03/07

Անեմիայի ախտանշանները, կանխարգելումն ու բուժումը ժողովրդական միջոցներով

20:20 • 03/07

Ի՞նչ է տեստոստերոնը և ի՞նչ նշանակություն ունի այն տղամարդու առողջության համար. հորմոնի պակասի պատճառներն ու ախտանշանները

19:31 • 03/07

Կրծքագեղձի քաղցկեղի վաղ փուլերի 11 ախտանշան, որոնց շատերը ուշադրություն չեն դարձնում

18:31 • 03/07

14-օրյա դիետա, որի շնորհիվ հնարավոր է ազատվել մինչև 11 կգ ավելորդ քաշից

18:30 • 03/07

Ստամոքսի քաղցկեղի առաջին ախտանշանները, որոնք ոչ մի դեպքում չի կարելի անուշադրության մատնել

21:33 • 02/07

Որոնք են դաշտանի ընթացքում ցավերի առաջացման պատճառներն ու կանխարգելումը

20:47 • 02/07

Ավելորդ քաշի պատճառները. 9 հիվանդություն, որոնք հանգեցնում են ճարպակալման

19:50 • 02/07

Մազաթափության պատճառները, ախտանշաններն ու բուժման եղանակները

18:57 • 02/07

Առիթմիայի առաջացման պատճառներն ու դրա բուժման եղանակները

18:13 • 02/07

Շագանակագեղձի քաղցկեղի մասին վկայող վաղ ախտանշաններ, որոնք ոչ մի դեպքում չի կարելի անտեսել

17:26 • 02/07

Որ դեղաբույսերը կօգնեն քայքայել միզաթթվի բյուրեղներն ու բուժել հոդատապը

16:10 • 02/07

Գիտնականները հայտնաբերել են կապ օնկոլոգիական հիվանդությունների և թրոմբների առաջացման միջև

15:37 • 02/07

Արդյունավետ ժողովրդական միջոցներ, որոնք կօգնեն մեղմել գլխացավն առանց դեղամիջոցների

12:30 • 02/07

Բեռնաթափման օրվա 3 տարբերակ. օրգանիզմը մաքրելու և ավելորդ քաշից ազատվելու լավագույն միջոցը

11:33 • 02/07

Հունիսի 29-ից հուլիսի 1-ը մայրաքաղաքում ծնվել է 185 երեխա

20:52 • 01/07

Որովայնի ճարպաշերտերից ազատվելու պարզ ու արդյունավետ եղանակ

19:40 • 01/07

Որոնք են բերանի տհաճ հոտի առաջացման պատճառները

18:50 • 01/07

Ախտանշաններ, որոնք կարող են 30 օր առաջ հուշել սրտի կաթվածի մասին

17:48 • 01/07

«Լիտրային դիետա». առանց սահմանափակումների ամենապարզ մեթոդը ավելորդ կիլոգրամներից ազատվելու համար

17:05 • 01/07

Որոնք են քաղցկեղի առաջացման իրական ու մտացածին պատճառները

16:40 • 01/07

Արգանդի պոլիպի առաջացման պատճառները, վտանգավորությունը, ախտանշանները, ախտորոշումն ու բուժում

22:15 • 30/06

Հիվանդություններ, որոնց ախտանշան կարող է լինել մշտապես սառը ձեռքեր ունենալը

21:20 • 30/06

Որոնք են վահանաձև գեղձի քաղցկեղի ախտանշանները

19:59 • 30/06

Սնունդ ընդունելուց հետո որովայնի շրջանում ցավերի, սրտխառնոցի, գազերի առկայություն և ստամոքսի գռգռոցի հիմնական պատճառը

19:00 • 30/06

Լավագույն «աստղային» դիետաներն ու դրանց թերությունները՝ ըստ հայտնի սննդաբանի

18:20 • 30/06

Կանանց մոտ հանդիպող առողջական խնդիրներ, որոնք կարող են պայմանավորված լինել հորմոնալ խանգարումներով

15:31 • 30/06

Բանանով ու կաթնաշոռով դիետա. ավելորդ քաշից ազատվելու «ամենահամեղ» միջոցը

14:51 • 30/06

Բնական հակատարիքային քսուքներ՝ մաշկի յուղոտ ու չոր տեսակների համար